നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ മുഖങ്ങൾ – ഓഗസ്റ്റ് സാൻഡർ എന്ന സാമൂഹ്യശാസ്‌ത്രജ്ഞൻ

ജർമ്മൻ സമൂഹത്തിൻ്റെ ആത്മാവിനെ ക്യാമറയുടെ ലെൻസിലൂടെ അളന്നു തിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഫോട്ടോഗ്രാഫറാണ് ഓഗസ്റ്റ് സാൻഡർ (August Sander, 1876-1964). ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കലാകാരന്മാരിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ധീരശൈലിയിലുള്ള പോർട്രെയ്റ്റ് ഫോട്ടോഗ്രാഫിയും ടൈപ്പോളജിക്കൽ സമീപനവും ആധുനിക ഫോട്ടോഗ്രഫിയിൽ മായാത്ത സ്വാധീനം ചെലുത്തി.

1892-ൽ തൻ്റെ അമ്മാവനിൽ നിന്ന് ആദ്യത്തെ ക്യാമറ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് ഫോട്ടോഗ്രാഫി ലോകത്തേക്ക് കടന്നു വന്ന സാൻഡർ, സ്വന്തമായി ഡാർക്ക്‌റൂം സ്ഥാപിച്ച് സ്വയം പഠിച്ചു. ഓസ്ട്രിയയിലും പിന്നീട് 1910-ൽ കൊളോണിലും സ്റ്റുഡിയോകൾ സ്ഥാപിച്ച അദ്ദേഹം, ആദ്യകാലത്ത് പ്രാദേശിക കർഷകരെ ചിത്രീകരിച്ചുകൊണ്ട് തൻ്റെ കലാജീവിതം ആരംഭിച്ചു.

‘ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പൗരന്മാര്‍’: ഒരു വിഷ്വല്‍ സര്‍വേ

സാൻഡറിൻ്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ദൗത്യവും അദ്ദേഹത്തെ ലോകപ്രശസ്തനാക്കിയ പ്രോജക്റ്റുമാണ് “ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പൗരന്മാർ” (People of the Twentieth Century – Menschen des 20. Jahrhunderts). 1920-കളുടെ മധ്യത്തിൽ തുടങ്ങി 1950-കൾ വരെ സമാഹരിക്കപ്പെട്ട ഈ പ്രോജക്റ്റ്, ജന്മനാടായ ജർമ്മനിയിലെ ജനങ്ങളെ അവരുടെ തൊഴിൽ, സാമൂഹ്യസ്ഥാനം, ജീവിതരീതി എന്നിവ അനുസരിച്ച് തരംതിരിച്ച് ചിത്രീകരിച്ച ഒരു മഹത്തായ സാമൂഹ്യശാസ്ത്ര വിശകലനമായിരുന്നു (Sociological Analysis).

വെറും ഫോട്ടോഗ്രാഫി എന്നതിലുപരി, വെയ്‌മർ ജർമ്മനിയുടെ (Weimar Germany) സാമൂഹിക ഘടനയുടെ ഒരു സമഗ്രമായ രേഖയാണിത്. സാൻഡർ തൻ്റെ പോർട്രെയ്റ്റുകളെ 49 ഉപഗ്രൂപ്പുകളായി വിഭജിച്ചു. കർഷകർ, ഗ്രാമീണർ, ചെറുപട്ടണങ്ങളിലെയും നഗരങ്ങളിലെയും തൊഴിലാളികൾ, കരകൗശല വിദഗ്ധർ, സാങ്കേതിക വിദഗ്ധർ, വ്യവസായികൾ, രോഗികൾ തുടങ്ങി സമൂഹത്തിൻ്റെ എല്ലാ തലങ്ങളിലുമുള്ള ആളുകളെ അദ്ദേഹം രേഖപ്പെടുത്തി.

ശൈലിയുടെ ദര്‍ശനം: നിഷ്പക്ഷതയും നേരിട്ടുള്ള സമീപനവും

സാൻഡറിൻ്റെ പോർട്രെയ്റ്റുകളുടെ പ്രധാന പ്രത്യേകത, വിഷയങ്ങളോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ നിഷ്പക്ഷവും നേരിട്ടുള്ളതുമായ (Direct and Neutral) സമീപനമാണ്. കൃത്യമായി കേന്ദ്രീകരിച്ചും, വ്യക്തമായ വെളിച്ചത്തിലും, ആർഭാടങ്ങളില്ലാത്ത പശ്ചാത്തലത്തിലും എടുത്ത ഈ ചിത്രങ്ങൾ, വിഷയങ്ങളെ അവരുടെ സാമൂഹ്യപരമായ വേഷങ്ങളിലും ഔപചാരികമായ പോസുകളിലും അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ രീതി, വ്യക്തിയുടെ തൊഴിലിനെയും സ്ഥാനത്തെയും അവരുടെ വ്യക്തിഗത സ്വത്വവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു, അങ്ങനെ ജർമ്മൻ സമൂഹത്തിൻ്റെ സമഗ്രമായ ഒരു ചിത്രം അദ്ദേഹം നിർമ്മിച്ചു.

സാൻഡറിൻ്റെ ചിത്രങ്ങൾ, 1911-നും 1933-നും ഇടയിലുള്ള ജർമ്മനിയിലെ ജീവിതത്തിൻ്റെ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ഒരു റെക്കോർഡ് ആയിരുന്നു. ടൈപ്പോളജിക്കൽ സമീപനം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ശൈലിയാണ് പിന്നീട് ബെച്ചേഴ്സ് സ്കൂൾ (Becher School) ഉൾപ്പെടെയുള്ള യുദ്ധാനന്തര ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാരെ സ്വാധീനിച്ചത്.

നാസി ഭീഷണിയും നെഗറ്റീവുകളുടെ സംരക്ഷണവും

1930-കളുടെ തുടക്കത്തോടെ ജർമ്മനിയിലെ ഫോട്ടോഗ്രാഫിയുടെ അധികാരിയായി സാൻഡർ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ 1933-ൽ ഹിറ്റ്‌ലർ അധികാരത്തിൽ വന്നതോടെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കലാ ജീവിതം പ്രതിസന്ധിയിലായി. സാൻഡറിൻ്റെ മകൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ അംഗമായിരുന്നതിനാൽ നാസി ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സംശയമുണ്ടായിരുന്നു.

ഡച്ച് ലാൻഡെ – ഡച്ച് മെൻ‌ഷെൻ (ജർമ്മൻ ലാൻഡ്, ജർമ്മൻ പീപ്പിൾ) എന്ന പേരിൽ 1933-34-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ സാൻഡറിൻ്റെ അഞ്ച് പുസ്തകങ്ങൾ നാസികൾ ഉടൻതന്നെ കണ്ടുകെട്ടുകയും പ്ലേറ്റുകൾ നശിപ്പിക്കുകയും നെഗറ്റീവുകൾ കണ്ടുകെട്ടുകയും ചെയ്തു. ഈ പ്രതിസന്ധി “ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പൗരന്മാർ” എന്ന പ്രോജക്റ്റ് നിർത്താൻ അദ്ദേഹത്തെ നിർബന്ധിതനാക്കി. നാസികളുടെ എതിർപ്പിനിടയിലും, തൻ്റെ പല നെഗറ്റീവുകളും സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ സാൻഡർ വിജയിച്ചു. പലപ്പോഴും ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലെ സുരക്ഷിത താവളങ്ങളിൽ ഒളിപ്പിച്ചാണ് അദ്ദേഹം അവയെ യുദ്ധക്കെടുതികളിൽ നിന്ന് രക്ഷിച്ചത്. യുദ്ധാനന്തരം തിരിച്ചു കിട്ടിയ ഈ അമൂല്യ ശേഖരം, ഇന്ന് കൊളോണിലെ എസ് കെ സ്റ്റിഫ്റ്റംഗ് കൽത്തൂർ (SK Stiftung Kultur) സൂക്ഷിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ചിത്രങ്ങൾ ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ശേഖരങ്ങളിലുണ്ട്.

ചിത്രീകരണത്തിലെ ഈ ധീരമായ സത്യസന്ധതയും സാമൂഹിക വ്യാപ്തിയും കാരണം, ഓഗസ്റ്റ് സാൻഡർ കലയുടെ ലോകത്ത് മനുഷ്യൻ്റെ പ്രതിച്ഛായയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ആധുനിക അന്വേഷണത്തിൻ്റെ പിതാവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ലേഖക പരിചയം :

മുബാറക്ക് ആത്മത

​ലെൻസ് അധിഷ്ഠിത ദൃശ്യകലാകാരൻ, എഴുത്തുകാരൻ. ശ്രദ്ധേയമായ നിരവധി ഏകാംഗ, ഗ്രൂപ്പ് പ്രദർശനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു. കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി സ്റ്റേറ്റ് അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആത്മത ഫൗണ്ടേഷന്റെ ഫൗണ്ടറും കോഓർഡിനേറ്റിംഗ് ട്രസ്റ്റിയും ആണ്. ആർട്ട്നേച്ചർ (Art Nature) എന്ന കൂട്ടായ്മയുടെ ആർട്ടിസ്റ്റിക് ഡയറക്ടറായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.