“പ്രാഗിൻ്റെ കവി” (The Poet of Prague) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ജോസെഫ് സുഡേക് (Josef Sudek, 1896–1976), ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയനായ ചെക്ക് ഫോട്ടോഗ്രാഫറാണ്. വിജനമായ പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങൾ, ലളിതവും ഏകാന്തവുമായ വസ്തുക്കൾ, പ്രാഗിൻ്റെ ശാന്തവും ജനകീയമല്ലാത്തതുമായ തെരുവ് രംഗങ്ങൾ എന്നിവയിലേക്ക് അദ്ദേഹം ആകർഷിക്കപ്പെട്ടു.
1896 മാർച്ച് 17-ന് ജനിച്ച സുഡേക്, ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് ഓസ്ട്രോ-ഹംഗേറിയൻ ആർമിയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പട്ടാളത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ പരിക്കേൽക്കുകയും തുടർന്ന് വലതുകൈ ഛേദിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഈ ശാരീരിക പരിമിതികൾക്കിടയിലും അദ്ദേഹം ഫോട്ടോഗ്രാഫിയെ തൻ്റെ ജീവിതമായി സ്വീകരിച്ചു. ജറോമിർ ഫങ്കെ എന്ന ഫോട്ടോഗ്രാഫറുടെ കീഴിൽ പഠിച്ച അദ്ദേഹം, 1922 മുതൽ 1924 വരെ പ്രാഗിലെ സ്റ്റേറ്റ് സ്കൂൾ ഓഫ് ഗ്രാഫിക് ആർട്‌സിൽ ഫോട്ടോഗ്രാഫി പഠിച്ചു.
സ്റ്റുഡിയോയിലെ ജാലകത്തിലൂടെയുള്ള ലോകം
സുഡേക്കിൻ്റെ അവിസ്മരണീയമായ പല ചിത്രങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ചെറിയ സ്റ്റുഡിയോയുടെ ജനലിലൂടെ എടുത്തവയാണ്.
- മാറുന്ന അവസ്ഥകൾ: മാറുന്ന കാലാവസ്ഥയുടെയും വെളിച്ചത്തിൻ്റെയും അവസ്ഥകളിൽ അദ്ദേഹം തൻ്റെ എളിയ മുറ്റവും ജാലകച്ചില്ലിലെ പ്രതിഫലനങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തി. ഈ ചിത്രങ്ങൾ, ഒരു പരിമിതമായ ഇടത്തിൽ പോലും അനന്തമായ ഭാവനയും ആഴവും കണ്ടെത്താൻ കഴിയുമെന്ന് തെളിയിച്ചു.
- നിഗൂഢത: സുഡേക് തൻ്റെ നിരീക്ഷണങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു: “ഭ്രാന്തനായ ഒരു ഫോട്ടോഗ്രാഫറുടെ കണ്ണിൽ, നമുക്ക് ചുറ്റുമുള്ളവയെല്ലാം നിഗൂഡമായ നിരവധി വ്യതിയാനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ചത്തതായി തോന്നുന്ന ഒരു വസ്തു വെളിച്ചത്തിലൂടെയോ അല്ലെങ്കിൽ അതിൻ്റെ ചുറ്റുപാടുകളിലൂടെയോ ജീവിക്കുന്നു.”
1940-നും 1954-നും ഇടയിൽ സൃഷ്ടിച്ച ‘വിൻ‌ഡോസ് ഓഫ് മൈ സ്റ്റുഡിയോ’ (Windows of My Studio) എന്ന പരമ്പരയിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം ലോകമെമ്പാടും കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
പ്രാഗിന്റെ ആത്മാവും ഡോക്യുമെന്റേഷനും
ഇറ്റലിയിലേക്കും ബെൽജിയത്തിലേക്കുമുള്ള ഒരു ഹ്രസ്വ യാത്രയൊഴികെ, സുഡേക് തൻ്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ചെക്കോസ്ലോവാക്യയിൽ ചെലവഴിച്ചു.
- പ്രാഗിൻ്റെ ചിത്രീകരണം: പ്രാഗിനെ അടുപ്പത്തോടും വാത്സല്യത്തോടും കൂടെ ചിത്രീകരിച്ച അദ്ദേഹത്തിന് 1928-ൽ പ്രാഗ് നഗരത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക ഫോട്ടോഗ്രാഫർ പദവി ലഭിച്ചു.
- സെന്റ് വിറ്റസ് കത്തീഡ്രൽ: സെൻ്റ് വിറ്റസ് കത്തീഡ്രലിൻ്റെ നവീകരണത്തെ ചിത്രീകരിച്ച അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകളിൽ തൊഴിലാളികളുടെ ഉപകരണങ്ങളുടെ അമൂർത്ത രൂപങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് കത്തീഡ്രലിൻ്റെ വാസ്തുവിദ്യാ വിശദാംശങ്ങൾ വിശദമാക്കി.
- സൈനികരുടെ പരമ്പര: 1920-കളിൽ വികലാംഗരായ ചെക്ക് സൈനികരുടെ ഫോട്ടോകളുടെ ഒരു പരമ്പരയും അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചു.
സുഡേക് പ്രിൻ്റിംഗ് ഗുണനിലവാരത്തിൽ വളരെയധികം ശ്രദ്ധാലുവായിരുന്നു. അദ്ദേഹം തൻ്റെ സൃഷ്ടികളുടെ ലാർജ് ഫോർമാറ്റ് കോൺ‌ടാക്റ്റ് പ്രിൻ്റുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെട്ടു, ഇത് ചിത്രങ്ങൾക്ക് അവിശ്വസനീയമായ വിശദാംശങ്ങളും ടോണൽ ആഴവും നൽകി.
1936-ൽ നഗരത്തിലെ ഇൻ്റർനാഷണൽ ഫോട്ടോഗ്രാഫി എക്സിബിഷനിൽ ലോസ്ലി മൊഹാലി-നാഗി, മാൻ റേ തുടങ്ങിയവരോടൊപ്പം സുഡേക്കിൻ്റെ കൃതികൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചുവെങ്കിലും, ‘ടെൻഡർ സീൻസ് ഓഫ് പ്രാഗ്’ എന്ന ഏകാംഗ പ്രദർശനത്തിലൂടെ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രശംസ നേടാൻ പിന്നെയും ഇരുപത്തിയഞ്ച് വർഷങ്ങൾ കൂടി വേണ്ടിവന്നു.
ചെക്കോസ്ലോവാക്യൻ റിപ്പബ്ലിക്ക് ‘ആർട്ടിസ്റ്റ് ഓഫ് മെറിറ്റ്’ എന്ന പദവി നൽകി ആദരിച്ച ആദ്യത്തെ ഫോട്ടോഗ്രാഫറായിരുന്നു സുഡേക്. ന്യൂയോർക്കിലെ ദി മെട്രോപൊളിറ്റൻ മ്യൂസിയം, ജെ. പോൾ ഗെറ്റി മ്യൂസിയം തുടങ്ങിയ ലോകോത്തര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കൃതികൾ ഉണ്ട്. ജോസെഫ് സുഡേക്, ഏകാന്തതയെയും നിശ്ശബ്ദതയെയും ഫോട്ടോഗ്രാഫിക് രൂപങ്ങളായി പരിവർത്തനം ചെയ്ത ഒരു ദാർശനികനാണ്.
ലേഖക പരിചയം :
മുബാറക്ക് ആത്മത
ലെൻസ് അധിഷ്ഠിത ദൃശ്യകലാകാരൻ, എഴുത്തുകാരൻ. ശ്രദ്ധേയമായ നിരവധി ഏകാംഗ, ഗ്രൂപ്പ് പ്രദർശനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു. കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി സ്റ്റേറ്റ് അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആത്മത ഫൗണ്ടേഷന്റെ ഫൗണ്ടറും കോഓർഡിനേറ്റിംഗ് ട്രസ്റ്റിയും ആണ്. ആർട്ട്നേച്ചർ (Art Nature) എന്ന കൂട്ടായ്മയുടെ ആർട്ടിസ്റ്റിക് ഡയറക്ടറായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
❤️🙏