ഒരു മനുഷ്യനെ മനസ്സിലാക്കാൻ അയാൾ എഴുതിയ കൃതികൾ മാത്രം വായിച്ചാൽ മതിയാകില്ല. അയാൾ സ്നേഹിച്ച മനുഷ്യരെയും വളർത്തിയെടുത്ത സൗഹൃദങ്ങളെയും നടത്തിയ സാഹസങ്ങളെയും ഏറ്റുവാങ്ങിയ നഷ്ടങ്ങളെയുംകൂടി അറിയണം. ചില മനുഷ്യരുടെ ജീവിതം അവർ സൃഷ്ടിച്ച സാഹിത്യകൃതികളേക്കാൾ വിശാലമാണ്. സ്വന്തം പേരിൽ വലിയൊരു സാഹിത്യസാമ്രാജ്യം പടുത്തുയർത്തുന്നതിലല്ല, മറ്റുള്ളവരുടെ സർഗാത്മകതയ്ക്ക് ഇടവും വെളിച്ചവും നൽകുന്നതിലാണ് അവരുടെ ജീവിതത്തിന്റെ സാർത്ഥകത. അരവി അത്തരമൊരു മനുഷ്യനാണ്. അരവി ഒരു പത്രാധിപരോ പ്രസാധകനോ മാത്രമല്ല; മലയാളസാഹിത്യത്തിന്റെ ഒരു കാലഘട്ടത്തെ സൗഹൃദങ്ങളിലൂടെയും ഓർമ്മകളിലൂടെയും വീണ്ടെടുക്കുന്ന വ്യത്യസ്തമായൊരു മനുഷ്യരേഖ കൂടിയാണ്.
അരവിയെക്കുറിച്ചാദ്യം പറയേണ്ടത്, സാഹിത്യത്തെ അദ്ദേഹം കേവലം വായനയുടെയും എഴുത്തിന്റെയും ലോകമായി കണ്ടിരുന്നില്ല എന്നതാണ്. സാഹിത്യം മനുഷ്യർ തമ്മിൽ കണ്ടുമുട്ടുന്നതിന്റെയും ആശയങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നതിന്റെയും പരസ്പരം തിരിച്ചറിയുന്നതിന്റെയും ഒരു ജീവിതാനുഭവമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. എഴുത്തുകാരെ പരിചയപ്പെടുക, അവരുടെ രചനകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക, അവരെ ഒരുമിച്ചിരുത്തുക, സംവാദങ്ങൾക്കും സർഗാത്മക കൂട്ടായ്മകൾക്കും വേദിയൊരുക്കുക എന്നിവയിലൂടെയാണദ്ദേഹം തന്റെ സാഹിത്യജീവിതം രൂപപ്പെടുത്തിയത്.
അരവിയുടെ സാഹിത്യജീവിതവും മറ്റേതൊരു സാഹിത്യകാരന്റേതിനെയും പോലെ തന്നെയാണ് തുടങ്ങുന്നത്. പ്രമുഖ മലയാളം ആനുകാലികങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥകൾ തുടരെത്തുടരെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു. അന്നദ്ദേഹം ബോംബെയിൽ (ഇന്ന് മുംബൈ) ഒരു സ്വകാര്യ സ്ഥാപനത്തിലെ ജീവനക്കാരനായിരുന്നു. പിന്നീട് ബാംഗ്ലൂരിലേക്ക് സ്ഥലംമാറ്റമായി. അത് സാഹിത്യജീവിതത്തിന് മാത്രമല്ല, സ്വന്തം ജീവിതത്തിലും വഴിത്തിരിവായി.
ബെംഗളൂരുവിൽനിന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മിനിമാഗസിൻ അരവിയുടെ ജീവിതവീക്ഷണത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആവിഷ്കാരമായിരുന്നു. മലയാളത്തിന്റെ മുഖ്യധാരാ സാഹിത്യകേന്ദ്രങ്ങളിൽനിന്നകന്ന്, സ്വന്തം പരിശ്രമവും സാമ്പത്തിക ബാധ്യതകളും ഏറ്റെടുത്ത്, എഴുത്തുകാരെയും കലാകാരന്മാരെയും ഒരുമിപ്പിക്കാൻ അരവി ശ്രമിച്ചു. അരവിയുടെ മിനിമാഗസിൻ ഒരു മാസിക എന്ന നിലയിൽ മാത്രമല്ല, എഴുത്തുകാരുടെയും കലാകാരന്മാരുടെയും വലിയൊരു കൂട്ടായ്മയുടെ കേന്ദ്രം എന്ന നിലയിലും പ്രസക്തമായിരുന്നു.
ഇവിടെ അരവിയുടെ പ്രത്യേകത തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്. സാഹിത്യലോകത്ത് പലരും സ്വന്തം സ്ഥാനം ഉറപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, അരവി മറ്റുള്ളവർക്ക് ഇടമുണ്ടാക്കുന്നതിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തി. സ്വന്തം കാര്യം നോക്കാത്തത് ഒരു കുറവായി തോന്നാം. എന്നാൽ അരവിയുടെ കാര്യത്തിൽ അതൊരു ജീവിതതിരഞ്ഞെടുപ്പായിരുന്നു. സാഹിത്യത്തിനും സൗഹൃദത്തിനുംവേണ്ടി സ്വന്തം സമയവും സമ്പാദ്യവും അധ്വാനവും ചെലവഴിക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറായി. അതിന്റെ ഫലമായി സാമ്പത്തികമായി നഷ്ടങ്ങളുണ്ടായിരിക്കാം; എന്നാൽ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹം നേടിയ സമ്പത്ത് അളക്കാനാവാത്തതാണ്.
അരവിയുടെ ജീവിതത്തെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഈ വൈരുധ്യം ഒഴിവാക്കാനാവില്ല. സാമ്പത്തികവിജയത്തിന്റെ അളവുകോലിൽ നോക്കിയാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചില തീരുമാനങ്ങൾ ബുദ്ധിശൂന്യതയായി തോന്നാം. എന്നാൽ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ മൂല്യത്തിൽ അവയെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ മറ്റൊരു ചിത്രം തെളിയുന്നു. ജീവിതത്തിൽ എന്താണ് സമ്പാദിക്കേണ്ടതെന്ന ചോദ്യത്തിന് അരവി നൽകിയ ഉത്തരം പണത്തേക്കാൾ വലുതായിരുന്നു.
മലയാളത്തിലെ ചെറുമാസികാ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ മിനിമാഗസിനുള്ള സ്ഥാനം അതുല്യമാണ്. ബെംഗളൂരുവിൽനിന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഈ മാസിക മലയാളസാഹിത്യത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അതിരുകൾക്കപ്പുറത്തേക്കൊരു സാംസ്കാരിക ഇടം സൃഷ്ടിച്ചു. കേരളത്തിനു പുറത്തു ജീവിച്ചിരുന്ന മലയാളികൾക്ക് സ്വന്തം ഭാഷയുമായും സാഹിത്യവുമായും ബന്ധം നിലനിർത്താനുള്ള ഒരുപാധി എന്നതിലുപരി, എഴുത്തുകാരുടെ പുതിയ കൂട്ടായ്മകൾ രൂപപ്പെടുന്നതിനുള്ള വേദിയുമായിരുന്നു അത്.
മിനിമാഗസിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അതിന്റെ പേജുകളിൽ ഒതുങ്ങിയില്ല. സാഹിത്യസംഗമങ്ങളും കലാപരിപാടികളും എഴുത്തുകാരുടെ സന്ദർശനങ്ങളും ചർച്ചകളും ചേർന്ന് അതിനെ ഒരു സജീവ സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനമാക്കി. അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ, പുനത്തിൽ കുഞ്ഞബ്ദുള്ള, അക്ബർ കക്കട്ടിൽ, യു.എ. ഖാദർ, കെ.പി. ഉമ്മർ, യേശുദാസൻ തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിലെ പ്രമുഖരുമായി അരവി പുലർത്തിയ ബന്ധങ്ങൾ ഈ കൂട്ടായ്മയുടെ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ടി.ജെ.എസ്. ജോർജിന്റെ പ്രേരണയിലാണദ്ദേഹം മിനിമാഗസിൻ സാഹിത്യസംഗമം ആരംഭിച്ചതെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പായ ‘കൊളാഷ്’ എന്ന പുസ്തകത്തിൽ കാണുന്നു. ആദ്യത്തെ സാഹിത്യസംഗമം ആസൂത്രണം ചെയ്യുമ്പോൾ സംഗീതവും പ്രഭാഷണവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പരിപാടികൾ ചേർത്ത് അതിനെ കൂടുതൽ വിപുലമാക്കാൻ അരവി ശ്രമിക്കുന്നു. ക്ഷണക്കത്തുകളും നോട്ടീസുകളും അച്ചടിച്ചശേഷമാണ് ചില ഔപചാരിക കാര്യങ്ങളിൽ പിഴവുണ്ടായെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നത്. ഇതൊക്കെ അദ്ദേഹത്തെ പരിഹാസ്യനാക്കാവുന്ന സന്ദർഭങ്ങളാണ്. എന്നാൽ അത്തരം സംഭവങ്ങളെ മറച്ചുവയ്ക്കാതെ സ്വയം പരിഹസിച്ചുകൊണ്ട് അവതരിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ അരവി തന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിലെ സത്യസന്ധത വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
അരവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം സാഹിത്യരചനകളെ അവഗണിക്കാനാവില്ല. നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ച ചെറുകഥകൾ കൂടാതെ വംശസ്മൃതി എന്നൊരു നോവലെഴുതിയിട്ടുണ്ട്. അതിനൊരു ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷയും വന്നിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ മുഴുവൻ വ്യാപ്തിയും മനസ്സിലാക്കാൻ എഴുത്തുകാരൻ എന്ന നിലയ്ക്കപ്പുറം നോക്കേണ്ടിവരും. അദ്ദേഹം മറ്റുള്ളവരുടെ എഴുത്തിനെ തിരിച്ചറിയുകയും അതിന് പ്രോത്സാഹനം നൽകുകയും ചെയ്ത വ്യക്തിയായിരുന്നു.
മിനിമാഗസിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, എഴുത്തിന്റെ ലോകത്ത് പിന്നീട് ശ്രദ്ധേയരായ പലർക്കും ഈ മാസിക നൽകിയ ഇടം വ്യക്തമാകുന്നു. പുതുതായി എഴുതിത്തുടങ്ങുന്നവർക്കുപോലും അവരുടെ രചനകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടാനുള്ള അവസരം ലഭിച്ചു. ഒരു കഥ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നത് ഒരു എഴുത്തുകാരന്റെ ജീവിതത്തിൽ എത്ര വലിയ ആത്മവിശ്വാസം സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന് അനുഭവങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു. എൻ. പി. മുഹമ്മദുമായി നടത്തിയ അഭിമുഖം, എം. ടി. സ്പെഷ്യൽ പതിപ്പ്, മിനി മാഗസിനിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരുന്ന ‘രാഗിണിയുടെ’ സാഹിത്യവിമർശന കോളം (രാഗിണി എന്ന പേരിൽ അരവി തന്നെയാണിത് കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം ഓർമ്മക്കുറിപ്പിൽ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു) എന്നിവ മിനി മാഗസിൻ വായനക്കാർ എന്നെന്നും ഓർത്തിരിക്കുന്നവയാണ്.
ഒരു സാഹിത്യപ്രസിദ്ധീകരണത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മൂല്യം വിലയിരുത്തേണ്ടത് അതിൽ അച്ചടിച്ച രചനകളുടെ എണ്ണത്തിലോ പ്രശസ്തരായ എഴുത്തുകാരുടെ പേരുകളിലോ മാത്രമല്ല. അതിന്റെ സാന്നിധ്യം എത്ര മനുഷ്യരിൽ എഴുത്തിനുള്ള ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തി, എത്രപേരെ അവരുടെ ജീവിതത്തിലെ പ്രതിസന്ധികൾ മറികടക്കാൻ സഹായിച്ചു, എത്ര പുതിയ സൗഹൃദങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു എന്നതും പ്രധാനമാണ്. ഈ അർത്ഥത്തിൽ മിനിമാഗസിന്റെ സ്വാധീനം അതിന്റെ ഭൗതികമായ നിലനിൽപ്പിനേക്കാൾ വലുതാണ്.
മിനിമാഗസിനിലെ രചനകൾ ഒരു പേജ് പോലും ഒഴിവാക്കാതെ വായിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു എന്ന കാര്യം പലരും എടുത്തുപറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ലളിതവും ആകർഷകവുമായ എഴുത്തുരീതിയും സാഹിത്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഗൗരവമുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങളും മാസികയുടെ പ്രത്യേകതകളായിരുന്നു. അതായത്, അരവി സാഹിത്യത്തെ സ്നേഹിച്ചതുകൊണ്ടുമാത്രമല്ല, വായനക്കാരനെക്കുറിച്ച് ബോധമുള്ള പത്രാധിപരായിരുന്നതുകൊണ്ടും ശ്രദ്ധേയനാകുന്നു.
അരവി രൂപപ്പെടുത്തിയ കൂട്ടായ്മയുടെ, മിനി മാഗസിന്റെ, പ്രാധാന്യം അദ്ദേഹം പ്രശസ്തരായ എഴുത്തുകാരെ പരിചയപ്പെട്ടതോ അവർ മിനി മാഗസിന്റെയും മിനി മാഗസിൻ സംഘടിപ്പിച്ച കൂട്ടായ്മകളുടെയും ഭാഗമായതോ മാത്രമല്ല. വ്യത്യസ്ത തലമുറകളിലുള്ളവരെയും വ്യത്യസ്ത കലാരംഗങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരെയും ഒരേ വേദിയിൽ എത്തിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിനു കഴിഞ്ഞു. അങ്ങനെ മിനിമാഗസിൻ ഒരു പ്രസിദ്ധീകരണം എന്നതിലുപരി, ആശയങ്ങളും അനുഭവങ്ങളും പങ്കിടുന്ന സാംസ്കാരിക സമൂഹമായി വളർന്നു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനയുടെ മറ്റൊരു വശം എഴുത്തിനെയും മറ്റ് കലാരൂപങ്ങളെയും ഒരുമിച്ചു കാണാൻ ശ്രമിച്ചതാണ്. ചിത്രകാരന്മാർക്കും കാർട്ടൂണിസ്റ്റുകൾക്കും ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാർക്കും സംഗീതജ്ഞർക്കും സാഹിത്യകാരന്മാരോടൊപ്പം ഇടം നൽകുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക കാഴ്ചപ്പാട് മിനിമാഗസിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ കാണാം. സാഹിത്യം ഒറ്റപ്പെട്ടൊരു കലാരൂപമല്ലെന്നും കലകളുടെ പരസ്പരബന്ധത്തിലൂടെയാണ് ഒരു സാംസ്കാരിക സമൂഹം സമ്പന്നമാകുന്നതെന്നും അരവിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
അരവിയുടെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രമേയം സൗഹൃദമാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ സൗഹൃദം എന്നത് പരിചയക്കാരുടെ എണ്ണം വർധിപ്പിക്കുന്നതോ പ്രശസ്തരായ വ്യക്തികളുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്നു പറയുന്നതോ അല്ല. മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് കടന്നുചെല്ലാനും അയാളുടെ സന്തോഷത്തിലും വിഷമത്തിലും പങ്കാളിയാകാനും സ്വന്തം വീടിന്റെയും സമയത്തിന്റെയും സൗകര്യങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കാനുമുള്ള സന്നദ്ധതയാണ് അരവിയുടെ സൗഹൃദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുഹൃത്തുക്കളെല്ലാം ഒരുപോലെ ഓർത്തെടുക്കുന്നത് അരവിയുടെ വീട്ടിലെ സൽക്കാരങ്ങളെയും യാത്രകളെയും നീണ്ട സംഭാഷണങ്ങളെയും അപ്രതീക്ഷിതമായ തമാശകളെയുമാണ്. എഴുത്തുകാരുടെ വരവും പോക്കും കൊണ്ട് സജീവമായിരുന്ന ആ വീട് ഒരു സ്വകാര്യവസതിയെന്നതിലുപരി, മലയാളസാഹിത്യത്തിന്റെ ഒരു താൽക്കാലിക സംഗമകേന്ദ്രമായിരുന്നു. അരവിയുടെ ചെറിയ കാറും വീടും അവിടെ നടക്കുന്ന തമാശകളും സൽക്കാരങ്ങളും ഈ സൗഹൃദജീവിതത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങളായിരുന്നു.
അരവിയുടെ സൗഹൃദത്തിന് ഒരു പ്രത്യേക സ്വഭാവമുണ്ട്: അതിൽ കണക്കുകൂട്ടലുകൾ കുറവാണ്. ഒരു ബന്ധത്തിൽനിന്ന് എന്തു നേട്ടമുണ്ടാകുമെന്നതിനെക്കാൾ, ആ ബന്ധം നൽകുന്ന സന്തോഷത്തിനാണ് അദ്ദേഹം പ്രാധാന്യം നൽകിയത്. പ്രശസ്തനായ എഴുത്തുകാരനായാലും അധികം അറിയപ്പെടാത്ത ഒരാളായാലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീട്ടിൽ എത്തുന്ന അതിഥി സ്നേഹപൂർവം സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നു. സൗഹൃദത്തെ സാമൂഹികപദവിയുടെയും സാഹിത്യപ്രശസ്തിയുടെയും അളവുകോലുകളിൽനിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മനോഭാവമാണിത്.
അരവിയുടെ എഴുത്തിലെ ഏറ്റവും ആകർഷകമായ ഘടകങ്ങളിലൊന്ന് നർമമാണ്. തന്റെ ‘കൊളാഷ്’ എന്ന ഓർമ്മക്കുറിപ്പിൽ അതദ്ദേഹം പ്രകടമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. നർമ്മം മറ്റുള്ളവരെ പരിഹസിക്കുന്നതിനുള്ള ആയുധമല്ല; സ്വന്തം പരിമിതികളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനും ജീവിതത്തിലെ അബദ്ധങ്ങളെ സഹിക്കാവുന്നതാക്കുന്നതിനുമുള്ള മാർഗവുമാണ്.
സാഹിത്യകാരന്മാരുമായുള്ള ഇടപെടലുകളെക്കുറിച്ചെഴുതുമ്പോൾ അദ്ദേഹം പലപ്പോഴും സ്വയം പരിഹാസത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ നിൽക്കുന്നു. പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിലെ പിഴവുകളും വേദിയിൽ സംസാരിക്കാനുള്ള മടിയും പ്രശസ്തരായ എഴുത്തുകാരെ നേരിടുമ്പോഴുള്ള അങ്കലാപ്പും അദ്ദേഹം തുറന്നുപറയുന്നു. മറ്റൊരാൾ തന്റെ കുറവുകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് അവയെ സ്വയം അംഗീകരിക്കുന്ന ഒരു മനോഭാവമാണത്.
അരവിയുടെ നർമം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മകളെ ജീവസ്സുറ്റതാക്കുന്നു. കെ.പി. ഉമ്മർ, പുനത്തിൽ കുഞ്ഞബ്ദുള്ള, യേശുദാസൻ തുടങ്ങിയവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഭവങ്ങൾ വായിക്കുമ്പോൾ സാഹിത്യലോകം ഒരു ഗൗരവമേറിയ ഔപചാരിക ഇടമായി മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നില്ല. അവിടെ തമാശകളും തെറ്റിദ്ധാരണകളും ചെറിയ പിണക്കങ്ങളും അനുരഞ്ജനങ്ങളുമുണ്ട്. പ്രശസ്തരായ വ്യക്തികൾ അവരുടെ മനുഷ്യസഹജമായ ദൗർബല്യങ്ങളോടും പ്രത്യേക ശീലങ്ങളോടും കൂടി വായനക്കാരന്റെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
അരവിയുടെ നർമം ക്രൂരമല്ല. സുഹൃത്തുക്കളുടെ വിചിത്രമായ പെരുമാറ്റങ്ങളെ വിവരിക്കുമ്പോഴും അവരോടുള്ള സ്നേഹം നിലനിർത്താൻ അദ്ദേഹത്തിനാകുന്നു. പുനത്തിലിനെയും യേശുദാസനെയും ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സംഭവങ്ങൾ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. പരസ്പരം തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടാനിടയുള്ള രണ്ടു കലാകാരന്മാർ പിന്നീട് സ്നേഹത്തോടെ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നതിന്റെ വിവരണം, മനുഷ്യബന്ധങ്ങളിൽ പിണക്കങ്ങളെക്കാൾ വലിയൊരു സ്നേഹമുണ്ടാകാമെന്ന് ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.
അങ്ങനെ ‘കൊളാഷ്’ ഒരു വ്യക്തിയുടെ ഓർമ്മപ്പുസ്തകമെന്ന നിലയ്ക്കപ്പുറം, മലയാളസാഹിത്യലോകത്തിന്റെ അനൗപചാരിക ചരിത്രമായി മാറുന്നു. ഔദ്യോഗിക ചരിത്രങ്ങൾ സാധാരണയായി കൃതികളെയും പുരസ്കാരങ്ങളെയും സാഹിത്യപ്രസ്ഥാനങ്ങളെയും മുൻനിർത്തിയാണെഴുതപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ അരവി രേഖപ്പെടുത്തുന്നത് ആ ചരിത്രത്തിന്റെ പിന്നാമ്പുറങ്ങളാണ്; എഴുത്തുകാരുടെ യാത്രകൾ, അവരുടെ കൂടിച്ചേരലുകൾ, ഭക്ഷണമേശയിലെ സംഭാഷണങ്ങൾ, സൗഹൃദങ്ങളുടെ വളർച്ച, അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളുടെ പരിഹാരം എന്നിവ. അതുവഴി സാഹിത്യം പുസ്തകങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല ജീവിക്കുന്നതെന്നും സാഹിത്യകാരന്മാരുടെ പരസ്പരമുള്ള ഇടപഴകലുകളിലും അതുണ്ടെന്നും അരവി നമുക്ക് കാണിച്ചുതരുന്നു.
അരവിയുടെ ഓർമ്മപ്പുസ്തകത്തിന്റെ പേരിന് ഒരു പ്രത്യേക പ്രസക്തിയുണ്ട്. തുടക്കത്തിൽ അരവി ഓർമ്മകളെക്കുറിച്ച് പറയുന്നത്, അവ ‘ഒന്നിന്റെയും തുടർച്ചയല്ലെന്നും പലപ്പോഴായി പല വള്ളികളിൽ മൊട്ടിട്ടതും ചെടികളിൽ വിരിഞ്ഞതും പൂമരങ്ങൾ നിറങ്ങൾ വിതറിയതുമായ നിമിഷങ്ങളുടെ നിശ്ചലചിത്രങ്ങൾ’ ആണെന്നുമാണ്. ഈ രൂപകം പുസ്തകത്തിന്റെ ഘടനയെയും ജീവിതദർശനത്തെയും ഒരുപോലെ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
കൊളാഷ് ഒരു ക്രമാനുസൃത ആത്മകഥയല്ല. ഓരോ ഓർമ്മയും മറ്റൊന്നിലേക്ക് തുറക്കുന്ന വാതിലായി മാറുന്നു. ഒരു എഴുത്തുകാരനെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശം മറ്റൊരു സംഭവത്തിലേക്കു നയിക്കുന്നു; ഒരു യാത്ര പഴയൊരു സൗഹൃദത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു; ഒരു തമാശയിലൂടെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ സാംസ്കാരികാന്തരീക്ഷം തെളിയുന്നു. ഇതാണ് പുസ്തകത്തിന്റെ സ്വാഭാവികമായ ഒഴുക്ക്. ഇവിടെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു കാര്യം അരവി തന്റെ ജീവിതത്തെ വീരഗാഥയാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ല എന്നതാണ്. താൻ ചെയ്തതെല്ലാം ശരിയായിരുന്നുവെന്ന അവകാശവാദം അദ്ദേഹം ഉന്നയിക്കുന്നില്ല. പലപ്പോഴും സ്വന്തം അബദ്ധങ്ങളെക്കുറിച്ച് എഴുതുന്നു; ചില തീരുമാനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തികവും പ്രായോഗികവുമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നു. അതേസമയം, ആ അനുഭവങ്ങൾക്കു പിന്നിലെ മനുഷ്യസ്നേഹത്തെ ഉപേക്ഷിക്കാനും അദ്ദേഹം തയ്യാറല്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഈ സ്വയംവിമർശനത്തിന് പ്രാധാന്യമുണ്ട്. സ്വന്തം തീരുമാനങ്ങളുടെ വില തിരിച്ചറിയുന്ന ഒരാൾക്ക് അവയെക്കുറിച്ച് നർമത്തോടെ എഴുതാനും കഴിയും. അങ്ങനെ എഴുതുമ്പോൾ ഓർമ്മകൾ ആത്മപ്രശംസയുടെ ഉപാധിയാകാതെ ആത്മപരിശോധനയുടെ ഭാഗമായി മാറുന്നു.
അരവിയുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതുമ്പോൾ ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത ഒരു ചോദ്യം ഇതാണ്: ഇത്രയേറെ സാഹിത്യകാരന്മാരുമായി ബന്ധം പുലർത്തുകയും സാഹിത്യത്തിനുവേണ്ടി ഇത്രയധികം പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്ത ഒരാൾ സ്വന്തം എഴുത്തിന് കൂടുതൽ സമയം നൽകാഞ്ഞതെന്തുകൊണ്ടാണ്?
അരവി എഴുതിയ വംശസ്മൃതി പോലുള്ള കൃതികളെക്കുറിച്ച് പല എഴുത്തുകാരും പരാമർശിച്ചുകണ്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളിൽ പുതുമയുള്ള ശൈലിയും വ്യത്യസ്തമായ ശിൽപഘടനയും കാണാമെന്ന് അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണന്റെ അവതാരികയെ ഉദ്ധരിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു കുറിപ്പ് വ്യക്തമാക്കുന്നു. അരവിയുടെ എഴുത്തിൽ കൂടുതൽ സാധ്യതകളുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന അഭിപ്രായവും അവിടെ ഉയരുന്നുണ്ട്. ബാംഗ്ലൂർ ജീവിതവും മിനി മാഗസിനും അവസാനിപ്പിച്ച് നാട്ടിൽ സ്ഥിരതാമസമായതിനുശേഷം ഒരു വർത്തമാനപത്രത്തിൽ കുറച്ചുകാലം ഒരു കോളം കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നു. പിന്നെ അതിൽനിന്നും പിൻവാങ്ങി. ചെറിയൊരു വ്യാപാരവുമായി ഒതുങ്ങിനിന്നു.
ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഒരു നഷ്ടമായി കാണാം. ഒരുപക്ഷേ കൂടുതൽ എഴുതിയിരുന്നെങ്കിൽ മലയാളസാഹിത്യത്തിന് അദ്ദേഹത്തിൽനിന്ന് കൂടുതൽ കൃതികൾ ലഭിക്കുമായിരുന്നു. അതേസമയം, മിനിമാഗസിനും സാഹിത്യസംഗമങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപമായിരുന്നുവെന്നും പറയാം. അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചത് പുസ്തകങ്ങൾ മാത്രമല്ല; എഴുത്തുകാർ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളും പുതിയ എഴുത്തുകാർക്ക് ലഭിച്ച അവസരങ്ങളും ഓർമയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന സാംസ്കാരികാനുഭവങ്ങളുമാണ്. ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളും നേട്ടങ്ങൾ മാത്രം നൽകുന്നവയല്ല. ചില തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഒരു മേഖലയിൽ നേട്ടമുണ്ടാക്കുമ്പോൾ മറ്റൊരു മേഖലയിൽ സാധ്യതകൾ കുറയ്ക്കുന്നു. അരവിയുടെ ജീവിതവും ഈ സത്യത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.
മിനിമാഗസിൻ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്ന കാലത്ത് ബെംഗളൂരുവിൽ രൂപപ്പെട്ട സാഹിത്യസൗഹൃദങ്ങൾ ഇന്ന് ഓർമ്മകളായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ആ കാലത്തെ പല പ്രമുഖരും ഇന്ന് ജീവിച്ചിരിപ്പില്ല. എങ്കിലും അവരുടെ സംഭാഷണങ്ങളും ചിരികളും യാത്രകളും അരവിയുടെ ഓർമ്മപ്പുസ്തകത്തിൽ ഇന്നും ജീവിക്കുന്നു. ഈ ഓർമ്മകൾക്ക് വ്യക്തിപരമായ മൂല്യമുണ്ട്. അതേസമയം, മലയാളസാഹിത്യത്തിന്റെ സാമൂഹികചരിത്രത്തിനും അവ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. സാഹിത്യപ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് ഔദ്യോഗിക സ്ഥാപനങ്ങൾക്കപ്പുറം വ്യക്തികളുടെ പരിശ്രമങ്ങളും ബന്ധങ്ങളും എത്രത്തോളം സംഭാവന ചെയ്യുന്നു എന്നതിന് ‘കൊളാഷ്’ എന്ന ഈ പുസ്തകം സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു.
അരവിയെക്കുറിച്ച് എഴുതുന്നവരുടെ ഓർമ്മകളിൽ ആവർത്തിച്ചുവരുന്ന ഒരു വികാരം സ്നേഹമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്നേഹം മാത്രമല്ല, അരവിയുടെ ഭാര്യ ലളിത ചേച്ചിയുടെയും മകൻ അഭിലാഷിന്റെയും സ്നേഹമുണ്ട്. അവരുടെ പിന്തുണയില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഇതൊന്നും സാധ്യമാകുമായിരുന്നില്ലല്ലോ. അദ്ദേഹം സാമ്പത്തികമായി എത്ര വിജയിച്ചുവെന്നോ സാഹിത്യത്തിൽ എത്ര പ്രശസ്തി നേടിയെന്നോ ഉള്ള കണക്കുകളേക്കാൾ, അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവർക്ക് അദ്ദേഹത്തെ എത്രത്തോളം ഓർക്കാനുണ്ട് എന്നതാണ് പ്രധാനം. സൗഹൃദത്തിന്റെ ഈ ദീർഘായുസ്സ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടങ്ങളിലൊന്നാണ്. മനുഷ്യൻ മരിക്കുമ്പോൾ അയാൾ നേടിയ സമ്പത്തും പദവിയും അധികാരവും മാത്രമല്ല അവശേഷിക്കുന്നത്. അയാൾ മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതത്തിൽ സൃഷ്ടിച്ച മാറ്റങ്ങളും ഓർമ്മകളും സ്നേഹവുംകൂടി അവശേഷിക്കുന്നു. അരവിയുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സാക്ഷ്യങ്ങൾ ഈ സത്യത്തെ ആവർത്തിച്ച് ഉറപ്പിക്കുന്നു.
അരവിയെ ഒറ്റ വാക്കിൽ നിർവചിക്കണമെങ്കിൽ, അദ്ദേഹം സൗഹൃദത്തെ സർഗാത്മകമായ ജീവിതപ്രവർത്തനമാക്കി മാറ്റിയ മനുഷ്യനാണെന്ന് പറയാം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാഹിത്യാഭിനിവേശം ഒരു മാസികയിൽ ഒതുങ്ങിയില്ല; അത് മനുഷ്യരെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന പ്രവർത്തനമായി വളർന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നർമം വിനോദത്തിൽ മാത്രം അവസാനിച്ചില്ല; അത് ജീവിതത്തിലെ അപൂർണതകളെ അംഗീകരിക്കുന്ന മനോഭാവമായി മാറി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആതിഥേയത്വം ഭക്ഷണവും താമസവും നൽകുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയില്ല; മറ്റുള്ളവർക്ക് തങ്ങളുടെ സർഗാത്മകതയും വ്യക്തിത്വവും പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള ഇടം നൽകുന്നതായും മാറി.
അരവിയുടെ ജീവിതത്തിൽ നഷ്ടങ്ങളുണ്ട്. കൂടുതൽ എഴുതാമായിരുന്നുവെന്ന സാധ്യതയുണ്ട്. സാമ്പത്തികമായി കൂടുതൽ ശ്രദ്ധയോടെ ജീവിക്കാമായിരുന്നുവെന്ന ചോദ്യമുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ പരിമിതികളെല്ലാം അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സവിശേഷത തിരിച്ചറിയണം. സ്വന്തം നേട്ടങ്ങൾക്കായി മാത്രം ജീവിക്കാത്ത ഒരാൾക്ക് ചില വ്യക്തിപരമായ നേട്ടങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടാം. എന്നാൽ മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതത്തിൽ ഇടം നേടാൻ അയാൾക്കു കഴിഞ്ഞേക്കും.
(അരവിയുടെ ‘കൊളാഷ്’ (ലോഗോസ് ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്) എന്ന ഓർമ്മപ്പുസ്തകമാണ് ഈ കുറിപ്പിനാധാരം. അതിൽ അരവിയുടെ ഓർമ്മകൾക്ക് അനുബന്ധമായി പതിനഞ്ചോളം സാഹിത്യസുഹൃത്തുക്കളുടെ കുറിപ്പുകളുണ്ട്. എം. മുകുന്ദന്റെ ആമുഖമുണ്ട്.)
കൊളാഷ്
രചന : അരവി
പ്രസാധനം : ലോഗോസ് ബുക്സ്
വില : 260 രൂപ
No Comments yet!