അബനീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ

ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇന്ത്യയിൽ സർവ്വകലാശാലകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നത് പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിലാണ്. അതോടുകൂടി ഇന്ത്യയിൽ ഇംഗ്ളീഷ് അധ്യയന മാധ്യമമായി പാശ്ചാത്യ മാതൃകയിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് തുടക്കമായി. ഇതിന്റെ തുടർച്ചയായി അവർ ഇവിടെ ലളിതകലകൾ പരിശീലിപ്പിക്കാനുദ്ദേശിച്ചുള്ള ആർട്ട് സ്കൂളുകളും സ്ഥാപിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ സ്കൂളുകൾ പൊതുവിൽ പാശ്ചാത്യരീതിയിലുള്ള കലാപഠനമാണ് പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നത്. ചിത്രകല പോലെയുള്ള ലളിതകലകളെ സംബന്ധിച്ച് പാശ്ചാത്യ – പൗരസ്ത്യ ഭാവുകത്വങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഒരു സംഘർഷം രൂപപ്പെടാൻ ഇത് കാരണമായിത്തീർന്നു.

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ കൽക്കട്ട കേന്ദ്രീകരിച്ച് പൗരസ്ത്യ പാരമ്പര്യങ്ങളോട് ആഭിമുഖ്യമുള്ള ഒരു കലാശൈലി രൂപപ്പെടുത്തിയെടുക്കാൻ മുൻകൈയ്യെടുത്ത ചിത്രകാരനാണ് അബനീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ. ഗാന്ധിജിയുടെയും മറ്റും നേതൃത്വത്തിൽ പിന്നീട് രാജ്യവ്യാപകമായിത്തീർന്ന സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചിത്രകലാരംഗത്തെ ആദ്യത്തെ പ്രതിനിധി അദ്ദേഹമായിരുന്നു.

1871 ൽ കൽക്കട്ടയിലെ ഒരു സമ്പന്നകുടുംബത്തിലാണ് അബനീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ ജനിക്കുന്നത്. ചിത്രകലയോടും സാഹിത്യത്തോടുമെല്ലാം വലിയ ആഭിമുഖ്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്ന ഒരു കുടുംബമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. കവി രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ അടുത്ത ബന്ധുവായിരുന്നു. ബാല്യത്തിൽത്തന്നെ അബനീന്ദ്രനാഥിന് ചിത്രകലയിൽ പ്രാഥമികമായ പരിശീലനം ലഭിച്ചു. പിന്നീട് 1890 ൽ അദ്ദേഹം കൽക്കട്ടാ ഗവണ്മെന്റ് സ്കൂൾ ഓഫ് ആർട്സിൽ ചേർന്നു.

ഇന്ത്യൻ കലാപാരമ്പര്യങ്ങളോട് ആഭിമുഖ്യമുണ്ടായിരുന്ന പണ്ഡിതനും കലാചരിത്രകാരനുമായ ഇ ബി ഹാവെൽ കൽക്കട്ടാ സ്കൂൾ ഓഫ് ആർട്സിന്റെ പ്രിൻസിപ്പലായി വരുന്നത് 1896 ൽ ആണ്. അദ്ദേഹം അബനീന്ദ്രനാഥിൽ തന്റെ സമാനചിന്താഗതിക്കാരനായ ഒരു ചിത്രകാരനെ കണ്ടുമുട്ടി. ഹാവേലും അബനീന്ദ്രനാഥും തമ്മിലുള്ള ഈ കൂട്ടായ്മയിൽനിന്നുമാണ് ‘ബംഗാൾ സ്കൂൾ’ എന്ന് പിൽക്കാലത്ത് അറിയപ്പെട്ട കലാപ്രസ്ഥാനം രൂപമെടുക്കുന്നത്.

വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ഭാഗമായി പാശ്ചാത്യ രചനാരീതികൾ പരിചയിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും പൗരസ്ത്യപരമ്പര്യങ്ങളോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന ഒരു രീതിയിലാണ് ആദ്യം മുതൽക്കുതന്നെ അബനീന്ദ്രനാഥ് വരയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചിരുന്നത്. ജലച്ചായം ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മാധ്യമം. മുഗൾ മിനിയേച്ചറുകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന സ്വാധീനമായിരുന്നു. പിന്നീട് ചൈനീസ്, ജാപ്പനീസ് ചിത്രകലാ പാരമ്പര്യങ്ങളേയും അദ്ദേഹം പഠനവിധേയമാക്കി. പാശ്ചാത്യസംസ്കാരവും കലയും താരതമ്യേന കൂടുതൽ ഭൗതികപ്രവണമാണെന്ന് അബനീന്ദ്രനാഥ് കരുതി. പാശ്ചാത്യ കലയുടെ നാച്വറലിസ്റ്റ് സമ്പ്രദായങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി പൗരസ്ത്യകലയുടെ ആത്‌മീയ – മിസ്റ്റിക് പാരമ്പര്യത്തിന്റെ തുടർച്ചയാകാനാണ് തന്റെ രചനകളിലൂടെ അദ്ദേഹം സ്വയം ശ്രമിച്ചത്.

1900 മുതൽ 1915 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം വരച്ച ചിത്രങ്ങളാണ് അബനീന്ദ്രനാഥിന്റേതായി കൂടുതൽ പ്രചരിച്ചിട്ടുള്ളതും കലാനിരൂപകന്മാരും മറ്റും കൂടുതലായി പരാമർശിച്ചുകാണുന്നതും. ഈ കാലഘട്ടവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചാണ് അദ്ദേഹത്തെ ബംഗാൾ സ്കൂളിന്റെ പ്രധാന ആചാര്യനായി പരിഗണിക്കുന്നത്.

ആയിരത്തിത്തൊള്ളായിരത്തി ഇരുപതുകൾ മുതൽ ഏതാണ്ട് മൂന്നു പതിറ്റാണ്ടുകാലം അദ്ദേഹം വരച്ച ചിത്രങ്ങൾ സഹൃദയരുടെയോ നിരൂപകരുടെയോ ശ്രദ്ധയ്ക്ക് അത്രമേൽ പാത്രമായിട്ടില്ല. താരതമ്യേന ദീർഘമായ ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ പൊതുജീവിതത്തിൽനിന്ന് കഴിയുന്നിടത്തോളം ഉൾവലിഞ്ഞ് ചിത്രരചനയിലും എഴുത്തിലും മുഴുകി തന്റേതായ ഒരു സ്വകാര്യലോകത്തു കഴിയുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഈ സമയത്ത് യൂറോപ്പിലെ ശൈലികളുടെ സ്വാധീനമുൾക്കൊണ്ടുകൊണ്ട് മുംബൈ പോലെയുള്ള നഗരങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഇന്ത്യൻ ചിത്രകാരന്മാർ ആധിനികതയുടെ വക്താക്കളായി രംഗത്തുവന്നുതുടങ്ങി. അബനീന്ദ്രനാഥ് ആകട്ടെ തന്റെ ചിത്രങ്ങൾ പ്രദര്ശിപ്പിക്കാനോ പ്രചരിപ്പിക്കാനോ താല്പര്യമെടുക്കുകയുണ്ടായില്ല.

ക്ലാസ്സിക്കൽ സാഹിത്യം, കാവ്യനാടകങ്ങൾ, പുരാവൃത്തങ്ങൾ, ബൗദ്ധ – ഇസ്ലാമികചരിത്രവും പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങൾ പ്രകൃതി ദൃശ്യങ്ങൾ എന്നുതുടങ്ങി വൈവിധ്യമേറിയ അനേകം വിഷയങ്ങൾ അബനീന്ദ്രനാഥ് വരച്ചിട്ടുണ്ട്. 1930 കളിൽ വരച്ച നാല്പത്തഞ്ചോളം ചിത്രങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ‘ആയിരത്തിയൊന്നു രാവുകൾ’ പരമ്പര ഏറെ പ്രസിദ്ധമാണ്. ബംഗാളിന്റെ നാടൻ – നാടോടി ജീവിതം, കൽക്കട്ടാ നഗര പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ള കാഴ്ചകൾ, സംഗീതം പ്രമേയമായി വരുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ , ജാപ്പനീസ് – ചൈനീസ് ചിത്രകലയുടെ സ്വാധീനം ഉൾക്കൊണ്ടുകൊണ്ടുള്ള പ്രമേയങ്ങൾ – ഇവയെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങളിൽ ആവർത്തിച്ചു കടന്നുവരുന്നുണ്ട്. പൊതുവായി വിലയിരുത്തിയാൽ രൂപങ്ങളുടെയും ദൃശ്യങ്ങളുടെയുമെല്ലാം സൂക്ഷ്മതയും ലോലഭാവങ്ങളും ആവിഷ്കരിക്കുന്നതിൽ ഇന്ത്യയിലെ ചിത്രകാരന്മാർക്കിടയിൽ ആചാര്യസ്ഥാനീയനാണ് അദ്ദേഹം.

അബനീന്ദ്രനാഥിന് പിൽക്കാലത്തു പ്രശസ്തനായിത്തീർന്ന ചിത്രകാരൻ നന്ദലാൽ ബോസ് ഉൾപ്പെടെ പ്രതിഭാശാലികളായ ഒരുസംഘം ശിഷ്യന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ ശിഷ്യന്മാരാണ് പാശ്ചാത്യ പക്ഷപാതികളായ ആധുനികർക്ക് സമാന്തരമായി ബംഗാൾ സ്കൂളിന്റെ ആദർശങ്ങളെ നിലനിർത്തുകയും മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്തത്.

പുറത്ത് അധികമാരും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത ആയിരക്കണക്കിന് ചിത്രങ്ങൾ തന്റെ വസതിയിൽ അവശേഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് 1951- ൽ അബനീന്ദ്രനാഥ് ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞു. പ്രശസ്ത കലാചരിത്രകാരനായ R ശിവകുമാർ സമാഹരിച്ച് 2008 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച “Paintings of Abanindranath Tagore’അദ്ദേഹത്തിന്റെ പെയിന്റിങ്ങുകളുടെ അച്ചടിരൂപത്തിലുള്ള സമാഹാരമാണ്.

അബനീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ

ജനനം: 1871
മരണം: 1951