അനുസ്മരണങ്ങൾ കേവലം സ്തുതിപാടലുകൾ ആകരുത്

മരണാനന്തരം ഒരാളെക്കുറിച്ച് നല്ലതുമാത്രം പറയുക എന്നത് ഒരു സാമാന്യ മര്യാദയായി നാം കരുതാറുണ്ട്. എന്നാൽ, ഒരു വ്യക്തി ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിൽ ദശാബ്ദങ്ങളോളം സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ ഒരാളാണെങ്കിൽ, ആ വ്യക്തിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ വസ്തുനിഷ്ഠമായും രാഷ്ട്രീയമായും വിലയിരുത്തുക എന്നതാണ് ആ വ്യക്തിയോടും സമൂഹത്തോടും കാണിക്കാവുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നീതി.

മലയാളികളെ ദശാബ്ദങ്ങളോളം ചിരിപ്പിക്കുകയും വിസ്മയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത തിരക്കഥാകൃത്ത്, നടൻ, സംവിധായകൻ എന്നീ നിലകളിൽ ശ്രീനിവാസൻ അഭിനന്ദനങ്ങൾ അർഹിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം തന്റെ സിനിമകളിലൂടെ മലയാളി സമൂഹത്തിൽ വിതച്ച രാഷ്ട്രീയ ബോധ്യങ്ങൾ അത്ര നിഷ്കളങ്കമായിരുന്നോ എന്ന ചോദ്യം ഇന്ന് കൂടുതൽ പ്രസക്തമാണ്.

​മലയാള സിനിമയിൽ ‘അരാഷ്ട്രീയത’ ഒരു സാംസ്കാരിക ബോധമായി വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിൽ ശ്രീനിവാസനും സത്യൻ അന്തിക്കാടും വഹിച്ച പങ്ക് ചെറുതല്ല. സിനിമയെന്ന ജനപ്രിയ മാധ്യമത്തിലൂടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകരെ വെറും കോമാളികളോ അഴിമതിക്കാരോ മാത്രമായി ഇവർ നിരന്തരം ചിത്രീകരിച്ചു. ‘സന്ദേശം’ പോലുള്ള സിനിമകൾ ഇന്നും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നത് അതിലെ തമാശകളുടെ പേരിൽ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് അത് മുന്നോട്ട് വെക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ നിരാസത്തിന്റെ പേരിൽ കൂടിയാണ്. രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം എന്നത് അനാവശ്യമായ ഒന്നാണെന്നും, അത് കുടുംബത്തെ നശിപ്പിക്കുന്ന ഒന്നാണെന്നുമുള്ള ധാരണ മധ്യവർഗ മലയാളിയിൽ ഉറപ്പിച്ചത് ഇത്തരം ആഖ്യാനങ്ങളാണ്.

​കേരളത്തിന്റെ വിപ്ലവ ചരിത്രത്തെയും പുരോഗമന പ്രസ്ഥാനങ്ങളെയും വളരെ നിസ്സാരവൽക്കരിക്കുകയും പരിഹസിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയായിരുന്നു ഇവരുടെ സിനിമകളിൽ മിക്കപ്പോഴും കണ്ടിരുന്നത്. നീതിക്കും അവകാശങ്ങൾക്കും വേണ്ടി തെരുവിലിറങ്ങുന്നവരെ ‘അലസന്മാർ’ എന്നും ‘മുദ്രാവാക്യം വിളികൾക്ക് പിന്നാലെ പോകുന്നവർ’ എന്നും ഇവർ മുദ്രകുത്തി. വ്യവസ്ഥിതിയിലെ പാളിച്ചകളെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നതിന് പകരം, സിസ്റ്റത്തെ മാറ്റാൻ ഇറങ്ങിത്തിരിക്കുന്നവരെ പരിഹസിക്കാനാണ് ഇവർ മുൻഗണന നൽകിയത്.

​കലാലയ രാഷ്ട്രീയത്തെ വെറും ഗുണ്ടായിസമായും സമയം കളയലായും ചിത്രീകരിച്ചതിലൂടെ പുതിയ തലമുറയെ രാഷ്ട്രീയ ബോധത്തിൽ നിന്നും അകറ്റാൻ ഇവർക്ക് സാധിച്ചു. ഒരു ജനാധിപത്യ സമൂഹത്തിൽ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിനുള്ള പങ്കിനെ കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നതിന് പകരം, രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇറങ്ങുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾ വഴിതെറ്റിയവരാണെന്ന പൊതുബോധം നിർമ്മിച്ചെടുക്കാനാണ് സിനിമകൾ ശ്രമിച്ചത്. ഇത് നമ്മുടെ യുവതലമുറയിൽ ഗൗരവകരമായ സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളോടുള്ള താൽപര്യം കുറയ്ക്കാനും ‘സ്വയം കേന്ദ്രീകൃതമായ’ ഒരു ജീവിതരീതിയിലേക്ക് അവരെ നയിക്കാനും കാരണമായി.

​ഇവർ ഇരുവരും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ‘മിഡിൽ ക്ലാസ്’ നൊസ്റ്റാൾജിയ സത്യത്തിൽ വലിയൊരു രാഷ്ട്രീയ വഞ്ചനയായിരുന്നു. സാധാരണക്കാരന്റെ കഷ്ടപ്പാടുകൾക്ക് കാരണം വ്യവസ്ഥിതിയാണെന്ന് പറയുന്നതിന് പകരം, അത് വ്യക്തിപരമായ പരാജയങ്ങളാണെന്ന് ഇവർ വരുത്തിതീർത്തു. ഗ്രാമീണ നന്മയുടെയും ലളിത ജീവിതത്തിന്റെയും മറവിൽ, അധികാരത്തോടും ഭരണകൂടത്തോടും ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കേണ്ട പൗരന്റെ ഉത്തരവാദിത്തത്തെ ഇവർ മരവിപ്പിച്ചു. ഒരു വശത്ത് ചിരിപ്പിക്കുമ്പോഴും മറുവശത്ത് ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയോട് ജനങ്ങൾക്ക് പുച്ഛം തോന്നിക്കുന്ന ഒരു മനോഭാവം വളർത്തിയെടുക്കാൻ ഇവർക്ക് കഴിഞ്ഞു.

​ശ്രീനിവാസൻ എന്ന തിരക്കഥാകൃത്തിന്റെയും അഭിനയേതാവിൻ്റെയും പ്രതിഭയ്ക്കു മുന്നിൽ നാം പലപ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളിലെ അപകടം തിരിച്ചറിയാതെ പോയി. സിനിമയെന്ന കലാരൂപം സമൂഹത്തിൽ എത്രത്തോളം സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നുണ്ടോ, അത്രത്തോളം തന്നെ ഉത്തരവാദിത്തം അതിന്റെ സ്രഷ്ടാവിനുമുണ്ട്. ആ ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ നിന്ന് മാറി നിന്ന് അരാഷ്ട്രീയതയെ ആഘോഷിച്ച വ്യക്തി എന്ന നിലയിൽ ശ്രീനിവാസൻ തീർച്ചയായും വിചാരണ ചെയ്യപ്പെടേണ്ടതായിരുന്നു. ചിരിയുടെ അകമ്പടിയോടെ വിതറപ്പെട്ട വിഷലിപ്തമായ രാഷ്ട്രീയ ബോധ്യങ്ങൾ വരുംതലമുറയെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്ന് നാം ആലോചിക്കണം.

ശ്രീനിവാസൻ എന്ന മികച്ച നടനെ നമുക്ക് തീർച്ചയായും ഓർക്കാം. മലയാളിയുടെ ചിരിയിൽ അദ്ദേഹം എന്നും ഉണ്ടാകും. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം വിതറിയ രാഷ്ട്രീയ വിരുദ്ധതയുടെയും പരിഹാസത്തിന്റെയും വിത്തുകൾ ഇനിയും മുളയ്ക്കാൻ അനുവദിക്കരുത്. മരണാനന്തര വാഴ്ത്തുകൾക്കിടയിൽ ഈ തിരിച്ചറിവുകൾ കൂടി രേഖപ്പെടുത്തേണ്ടത് വരുംതലമുറയോടുള്ള ബാധ്യതയാണ്. കല എന്നത് കേവലം വിനോദമല്ല, മറിച്ച് അത് രാഷ്ട്രീയമായ ഒരു പ്രവർത്തനം കൂടിയാണെന്ന തിരിച്ചറിവ് നമുക്കുണ്ടാകണം.

​വിടവാങ്ങൽ ആദരവുകൾ!