അഭാവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യവും നിശ്ശബ്ദസന്ദേശവും: മേഘദൂതത്തിന്റെ പുനരാവിഷ്കാരം

മേഘത്തെ ദൂതനാക്കിയ കവികൾ നമുക്കു പലരുണ്ട്. കാളിദാസനിൽ തുടങ്ങുന്ന ആ പരമ്പര ടാഗോറിന്റെ ബംഗാളിലൂടെ ആധുനികതയുടെ പടിവാതിൽക്കലെത്തുന്നു. അവിടെയെല്ലാം മേഘം വിശ്വസ്തനായ ദൂതനാണ്. വിരഹിയുടെ വാക്കിനെ വഴിയിലെവിടെയും ഉപേക്ഷിക്കാതെ പ്രാണപ്രിയയുടെ ജാലകത്തിങ്കലെത്തിക്കുന്നവൻ. പി. എം. ഗോവിന്ദനുണ്ണിയുടെ ‘മേഘവും പെൺകുട്ടിയും’ ഈ പാരമ്പര്യത്തിലെ ഒരു കണ്ണിയാകുന്നത് അതിനെ തിരുത്തിക്കൊണ്ടാണ്. കാളിദാസന്റെ കാവ്യസങ്കല്പങ്ങളെ ഈ കവിത ആധുനികമായ തലത്തിൽ അപനിർമിക്കുന്നു. പുതിയ കാലത്തിന്റെ ഭയങ്ങളിലേക്കും ഏകാന്തതകളിലേക്കും അവയെ പറിച്ചുനടുന്നു.

‘മേഘവും പെൺകുട്ടിയും’ എന്ന കവിതയിലെ മേഘം പരിഭ്രമിക്കുന്നു. സന്ദേശം മറക്കുന്നു. ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ കൈ നീളുമ്പോൾ സ്വയം മറ്റൊന്നായിപ്പോകുന്നു. ബസ് സ്റ്റോപ്പ്, നഖച്ചായം, വളർത്തുമുയൽ. ദൈനംദിനമായ ബിംബങ്ങളിൽ പണിത ഒരു ചെറിയ ഫാന്റസി. ആ നിസ്സാരവാക്കുകൾക്കു പിന്നിൽ നമ്മുടെ കാലത്തിന്റെ വലിയ ചോദ്യങ്ങൾ ഒളിച്ചിരിപ്പുണ്ട്. ആരാണ് ആരെയാണ് കാണുന്നത്? ആരാണ് ആർക്കുവേണ്ടിയാണ് സംസാരിക്കുന്നത്? കറുത്ത ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ ഏകാന്തതയെ ഭാവന ചെയ്യാൻ ‘ഞാൻ’ എത്രത്തോളം അർഹനാണ്? വാക്ക് ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുമെന്ന പഴയ ഉറപ്പിനെ കവിത ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. സന്ദേശം എത്താതെപോകുന്നതിന്റെ വേദനയാണ് അതിന്റെ പുതിയ ഭാഷയാകുന്നത്. ആ ഭാഷയിൽ പ്രണയവും ഭയവും ഓർമയും അധികാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സൂക്ഷ്മബോധവും ഒരേ ശ്വാസത്തിൽ കലരുന്നു.

കാളിദാസന്റെ കാവ്യത്തിൽ വേർപാടിന്റെ വേദന അനുഭവിക്കുന്ന യക്ഷൻ രാമഗിരിയിലിരുന്ന് ഒരു മേഘത്തെ കാണുന്നു. പ്രാണനാഥയായ യക്ഷിണിക്കുവേണ്ടി അവൻ ആ മേഘത്തെ ദൂതനായി നിയോഗിക്കുന്നു. സ്നേഹത്തിന്റെ വാക്കു വഹിച്ച് മേഘം അളകാപുരിയിലേക്കു പോകുന്നു. ഗോവിന്ദനുണ്ണിയുടെ കവിതയിലും ആ ദൗത്യം പൂർണമായി മാഞ്ഞുപോകുന്നില്ല. അവസാനവരികളിൽ “ഞാനവൾക്കു തന്നയച്ച നിശ്ശബ്ദസന്ദേശത്തെ കാത്തുകൊള്ളേണമേ” എന്നു കവി മേഘത്തോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. ദൂതുപറയുന്ന കാളിദാസീയമായ രീതിയുടെ ആധുനികമായ പുനരാവിഷ്കാരമാണത്. പക്ഷേ ഉറപ്പിനു പകരം അപേക്ഷയാണ് അവിടെ കേൾക്കുന്നത്.

എങ്കിലും കാളിദാസനിൽനിന്ന് കവി വളരെ ദൂരം മാറിനടക്കുന്നുണ്ട്. കാളിദാസന്റെ മേഘം ഉത്തുംഗമായ ആകാശത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അലൗകികമായ സൗന്ദര്യം അതിനുണ്ട്. ഗോവിന്ദനുണ്ണിയുടെ മേഘം താഴേക്കിറങ്ങിവരുന്നു. പെൺകുട്ടിയുടെ അരികിലെത്തുമ്പോൾ അതൊരു വളർത്തുമുയൽ മാത്രമാകുന്നു. പ്രകൃതിയുടെ പ്രൗഢിയും ഗാംഭീര്യവും ഒരു എളിയ പെൺകുട്ടിയുടെ സ്നേഹവായ്പിനു മുന്നിൽ ചുരുങ്ങുന്നു. ആ ചുരുങ്ങലിൽ അപമാനമില്ല. അതാണ് ഈ കവിതയുടെ മേന്മ.

കാളിദാസന്റെ ദൂതമേഘം യാത്രയ്ക്കിടയിൽ മലകളും പുഴകളും നഗരങ്ങളും കാണുന്നു. ഈ കവിതയിലെ മേഘമാകട്ടെ പെൺകുട്ടിയുടെ മടിയിലിരുന്ന് അവളുടെ ലോകത്തെ തൊട്ടറിയുന്നു. ബസ് യാത്രയിലെ ദൃശ്യങ്ങൾ അത് അവളോടൊപ്പം കാണുന്നു. കാളിദാസനിൽ പ്രണയികൾ അകന്നുനിൽക്കുന്നു. ഇവിടെ മേഘംതന്നെ അവളുടെ ശരീരത്തോടും വിരലുകളോടും ഒട്ടിനിൽക്കുന്ന സാമീപ്യമാകുന്നു. അവളുടെ ചുവന്ന നഖച്ചായം മേഘത്തിന്റെ വെണ്മയിൽ സന്ധ്യപോലെ പടരുമ്പോൾ ആകാശവും ഭൂമിയും പ്രണയത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.

ഏറ്റവും വലിയ വ്യത്യാസം ദൂതിന്റെ സാഹചര്യത്തിലാണ്. കാളിദാസന്റെ മേഘം ശാപത്താൽ വേർപിരിഞ്ഞ യക്ഷന്റെ സങ്കടമാണ് പേറുന്നത്. ഗോവിന്ദനുണ്ണിയുടെ മേഘം ഒരു കവചമാകേണ്ടവനാണ്. ഇരുട്ടുകുത്തിവന്നു പിൻതുടരുന്ന വേട്ടനായ്ക്കളിൽനിന്നും ഭയങ്ങളിൽനിന്നും ആ പെൺകുട്ടിയെ കാക്കേണ്ടവൻ. പുരുഷാധിപത്യസമൂഹത്തിന്റെ ഹിംസാത്മകതയ്ക്കും അരക്ഷിതാവസ്ഥയ്ക്കും എതിരെ സ്നേഹം തീർക്കുന്ന പ്രതിരോധമാണ് ഇവിടെ ദൂത്.

കാഴ്ചയിലല്ല, സങ്കല്പത്തിലാണ് കവിതയുടെ തുടക്കം. ‘ഞാൻ സങ്കല്പിക്കുന്നു’ എന്ന പ്രയോഗത്തിൽ കവിതയുടെ ലോകം നിൽക്കുന്നത് യാഥാർഥ്യത്തിലല്ല, ഓർമയിലും ഭാവനയിലുമാണെന്നു തെളിയുന്നു. ആഖ്യാതാവ് പെൺകുട്ടിയുടെ അരികിലില്ല. അവളെ നേരിൽ കാണുന്നുമില്ല. കവിത രൂപം കൊള്ളുന്നത് അഭാവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലാണ്. പ്രണയകവിതകളിൽ പതിവുള്ള സംഗമത്തിനു പകരം ഇവിടെ അകലമാണ് വികാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രം. സാന്നിധ്യത്തെക്കാൾ അഭാവം സാന്ദ്രമാകുന്ന അപൂർവമായ അനുഭവമാണത്.

എന്നാൽ ഇതിനൊരു മറുവശമുണ്ട്. പെൺകുട്ടിയുടെ ലോകം നമുക്കു കിട്ടുന്നത് അവളുടെ സ്വന്തം ശബ്ദത്തിലൂടെയല്ല. മറ്റൊരാളുടെ ഭാവനയിലൂടെയാണ്. അവൾ എന്തു ചിന്തിക്കുന്നു, എന്തിനെ ഭയക്കുന്നു, ആ ബസ് അവളുടെ ജീവിതത്തിൽ എന്താകുന്നു എന്നൊന്നും അവൾ പറയുന്നില്ല. ഒരാൾക്കുവേണ്ടി സംസാരിക്കുന്നതും ഒരാളെ ചിത്രീകരിക്കുന്നതും ഒന്നല്ല. ‘ഞാൻ സങ്കല്പിക്കുന്നു’ എന്ന വാക്ക് അറിവിന്റെ ഉറപ്പല്ല. ഭാവനയുടെ വിനയമാണ് അതു മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. യാഥാർഥ്യത്തെ പൂർണമായി കൈവശപ്പെടുത്താനാവില്ലെന്ന തിരിച്ചറിവ് അതിലുണ്ട്. എങ്കിലും കഥ പറയാനുള്ള അധികാരം ആഖ്യാതാവിൽത്തന്നെ നിൽക്കുന്നു. ആ വസ്തുത കവിത മറച്ചുവയ്ക്കുന്നില്ല. സ്നേഹവും പ്രതിനിധാനവും തമ്മിലുള്ള ഈ ഇരട്ടബന്ധം അവസാനംവരെ തുടരുന്നു.

‘കറുത്ത പെൺകുട്ടീ’ എന്ന അഭിസംബോധന ആദ്യവരിയിൽത്തന്നെ വരുന്നു. കറുപ്പ് ഇവിടെ നിറവിവരണം മാത്രമല്ല. വെളുപ്പിനെ സൗന്ദര്യത്തോടും കറുപ്പിനെ അപരത്വത്തോടും ചേർത്തുവായിക്കുന്ന ലോകത്ത് ആ വിശേഷണം നിഷ്കളങ്കമാകില്ല. മാറ്റിനിർത്തലിന്റെയും ഏകാന്തതയുടെയും സൂചന അതിലുണ്ടാകാം. എങ്കിലും കവിത കറുപ്പിനെ അപമാനത്തിന്റെ അടയാളമായി ഉറപ്പിക്കുന്നില്ല. ആകാശംതന്നെ അവളോടടുക്കുന്നു. അവളെ നിർവചിക്കാൻ നിറം വേണ്ടിവരുന്നത് സാമൂഹികനോട്ടത്തിന്റെ ശേഷിപ്പാണോ? അതോ അവളുടെ ശരീരവും അവളെ നോക്കുന്ന ലോകവും തമ്മിലുള്ള അസമബന്ധം വായനക്കാരനു മുന്നിൽ കൊണ്ടുവരാനുള്ള കാവ്യോപാധിയോ? കവിത ഒരുത്തരവും നൽകുന്നില്ല. ആ അനിശ്ചിതത്വംതന്നെ വായനയുടെ സാധ്യതയാണ്.

ശകലമേഘം എന്ന പ്രയോഗത്തിൽ (‘വാനിലോർമയ്ക്കായിട്ടുപോയ പട്ടുറുമാൽ’ — ജി) ഒരു കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കണം. അത് സമ്പൂർണമായ മേഘമല്ല. ആകാശത്തിന്റെ ചെറിയൊരു അംശം മാത്രമാണ്. പൂർണാകാശത്തിന്റെ അധികാരവും അപാരതയും അതിനില്ല. അതുകൊണ്ടാവാം അതിന് ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങാനും ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ സമീപത്തു നിൽക്കാനും കഴിയുന്നത്. വലിയ അധികാരഘടനകളെക്കാൾ ചെറുതും ദുർബലവുമായ സാന്നിധ്യങ്ങൾക്കാണ് ചിലപ്പോൾ ജീവിതത്തോടു കൂടുതൽ അടുക്കാനാവുക. പ്രകൃതിയുടെ മഹത്ത്വം അതിന്റെ അകലത്തിലല്ല, അടുക്കാനുള്ള ശേഷിയിലാണെന്ന സൂചന ആ ഇറക്കത്തിലുണ്ട്. മേഘത്തോടൊട്ടിപ്പോന്ന നക്ഷത്രങ്ങൾ അതിന്റെ കണ്ണുകളാകുന്നു. പ്രകൃതിയെ മനുഷ്യാവയവംകൊണ്ടു കാണുന്ന സുന്ദരമായ രൂപകമാണത്. ആ നോട്ടത്തിൽ ഉടമസ്ഥതാഭാവമില്ല. ആഗ്രഹത്തിന്റെ ആക്രമണവുമില്ല. വിസ്മയവും നിഷ്കളങ്കതയും മാത്രം. ആകാശത്തിന്റെ അപാരദൂരം ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ തൊട്ടടുത്തേക്കു ചുരുങ്ങുന്നു.

എന്നാൽ ആ അടുപ്പത്തെ നോട്ടം മാത്രമല്ല നിർവചിക്കുന്നത്. “ഓ, ഇതാരുടെ വളർത്തുമുയൽ?!” എന്ന ചോദ്യത്തിൽ കവിത ഉടമസ്ഥതയുടെ ഭാഷ കൊണ്ടുവരുന്നു. ആകാശത്തിന്റേതായിരുന്ന മേഘം പെട്ടെന്ന് ആരുടെയോ വളർത്തുമൃഗമായി വായിക്കപ്പെടുന്നു. ‘ആരുടെ’ എന്ന ചോദ്യം ഒരു ഉടമയെ സങ്കല്പിക്കുന്നു. ആ ഉടമ ആരെന്നു പറയുന്നുമില്ല. ഒരു വസ്തുവിന്റെ സ്വഭാവം അതിനെ നോക്കുന്നവന്റെ ഭാവനയ്ക്കനുസരിച്ച് മാറുന്നതിന്റെ ഉദാഹരണം കൂടിയാണിത്. മനുഷ്യർ പരസ്പരം തിരിച്ചറിയുന്നതും പലപ്പോഴും യഥാർഥരൂപത്തിലല്ല. സ്വന്തം അനുഭവങ്ങളുടെയും ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും വെളിച്ചത്തിലാണ്. അതിനാൽ മേഘം സ്വഭാവം നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയല്ല. മറ്റൊരാളുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പുതിയൊരർഥം നേടുകയാണ്. പെൺകുട്ടി അതിനെ മുയലായി തിരിച്ചറിയുകയാണോ, മുയലാണെന്നു കരുതുകയാണോ എന്നു കവിത തീർത്തുപറയുന്നില്ല. അവളുടെ പ്രതികരണമായി കാണുന്ന ഒരേയൊരു പ്രവൃത്തി തൊടാൻ കൈ നീട്ടുന്നതാണ്. തൊടാനുള്ള ആഗ്രഹം സ്വന്തമാക്കാനുള്ള ആഗ്രഹമല്ല. ഒന്നിനെ കൈവശപ്പെടുത്താതെതന്നെ അതിന്റെ സാന്നിധ്യം അനുഭവിക്കാൻ മനുഷ്യനു കഴിയും. ആ ചെറിയ ചലനത്തിൽ സ്പർശത്തിന്റെ നിർമലതയുണ്ട്.

കവിതയുടെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ വഴിത്തിരിവ് അടുത്ത ഘട്ടത്തിലാണ്. പരിഭ്രമിച്ച മേഘം “താൻ അതു മാത്രമാണെന്ന വചനം” പെൺകുട്ടിക്കു കൈമാറാൻ മറന്നുപോകുന്നു. കവി കൊടുത്തയച്ച സന്ദേശംപോലെതന്നെ. ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് ‘മാത്രം’ എന്ന പദമാണ്. മേഘം മുയലാണെന്നു പറയുന്നതല്ല പ്രശ്നം. അത് മുയൽ മാത്രമാണെന്നു നിർബന്ധിക്കുന്നതാണ്. ആകാശബന്ധവും നക്ഷത്രങ്ങളും മേഘസ്വഭാവവുമെല്ലാം മായ്ച്ച് ഒരൊറ്റ തിരിച്ചറിവിൽ അതിനെ അടച്ചിടാനുള്ള ശ്രമമാണത്. അനേകസാധ്യതകളുള്ള ഒന്നിനെ ഒരൊറ്റ നിർവചനത്തിലേക്കു ചുരുക്കുന്ന ഭാഷയുടെ അധികാരം. ആ നിർവചനം പെൺകുട്ടിയിലെത്തുന്നില്ല. ഇതു സന്ദേശവിനിമയത്തിന്റെ തോൽവിയാണ്. പക്ഷേ ആ തോൽവിയിൽനിന്നാണ് അനുഭവത്തിന് ഇടം കിട്ടുന്നത്. അർഥം മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ചു കൈമാറപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ അവളുടെ സ്പർശം വിസ്മയത്തിന്റെ പ്രവൃത്തിയാകുമായിരുന്നില്ല. ഒരാൾ മനസ്സിൽനിന്ന് അയയ്ക്കുന്ന വികാരം അതേ രൂപത്തിൽ മറ്റൊരാളിൽ എത്തുന്നില്ല. വഴിമധ്യേ അതു രൂപം മാറുന്നു. ആ അപൂർണതയുടെ മേലാണ് പല ബന്ധങ്ങളും നിൽക്കുന്നത്. മേഘം മുയൽ മാത്രമാണെന്ന വചനം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ അതിന്റെ പിന്നിലെ മേഘം തെളിഞ്ഞു.

“മേഘമേ, ഇപ്പോൾ നീ ഒരു വെറും മുയൽ” എന്ന വരിയിൽ ഈ വൈരുദ്ധ്യത്തിന് മൂർച്ച കൂടുന്നു. ‘വെറും’ എന്ന പദത്തിന് രണ്ടു വിരുദ്ധാർഥങ്ങളുണ്ട്. അത് ആകാശത്തിന്റെ മഹത്ത്വത്തെ ചുരുക്കുന്നു. അതേ ചുരുങ്ങലിലൂടെ മേഘത്തിന് മടിയിൽ ഇടം നേടാനുള്ള അടുപ്പവും നൽകുന്നു. ഇതു പരിഹാസമല്ല. പ്രണയത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തിരിച്ചറിവാണ്. സ്നേഹം മനുഷ്യനെ മഹത്ത്വവാനാക്കുന്നില്ല. കൂടുതൽ ലളിതനും നിഷ്കളങ്കനും ദുർബലനുമാക്കുന്നു. ആ ചുരുങ്ങലിൽ അപമാനമില്ല, പരിപൂർണതയുണ്ട്. എങ്കിലും ഒരു ചോദ്യം ശേഷിക്കുന്നു. അടുപ്പത്തിനുവേണ്ടി സ്വന്തം സ്വത്വം വിട്ടുകൊടുക്കേണ്ടിവരുന്നത് സ്നേഹത്തിന്റെ വിലതന്നെയാണോ? പെൺകുട്ടി മേഘത്തെ പൂർണമായി അറിഞ്ഞിട്ടല്ല മടിയിലെടുക്കുന്നത്. അപൂർണമായ തിരിച്ചറിവിൽനിന്നാണ് ആ അടുപ്പം ജനിക്കുന്നത്. ഒരാളെ പൂർണമായറിയുന്നതുകൊണ്ടാണോ നാം സ്നേഹിക്കുന്നത്? അതോ അറിവിന്റെ ആ അപൂർണതയാണോ സ്നേഹത്തിന് ഇടം തുറക്കുന്നത്? “തീർച്ചയായും നീയപ്പോൾ വെറും മുയൽ തന്നെ” എന്ന ആവർത്തനം ഉറപ്പിക്കലായി തോന്നും. പക്ഷേ ഉറപ്പിക്കുന്തോറും അതിനു പിന്നിലെ മേഘം തെളിയുന്നു. മറയ്ക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന അർഥം ആ ശ്രമത്തിലൂടെത്തന്നെ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ആകാശത്തിന്റെ വിശാലതയ്ക്കു നൽകാനാവാത്ത ഒരടുപ്പം മടിക്കു നൽകാനാകും. അവിടത്തെ ഇടം ഭൗതികമായ അളവല്ല. മറ്റൊരാൾക്കു സാന്നിധ്യം അനുവദിക്കുന്ന മനസ്സിന്റെ ശേഷിയാണ്.

ബസ് മുന്നോട്ടുപോകുമ്പോൾ മേഘവും അവളോടൊപ്പം യാത്രയാകുന്നു. ആകാശത്ത് ഒഴുകിനടന്ന ഒന്ന് മനുഷ്യരുടെ ഗതാഗതവ്യവസ്ഥയുടെ ഭാഗമാകുന്ന ഭാവന പ്രകൃതിയെയും മനുഷ്യജീവിതത്തെയും വേർതിരിക്കുന്ന കാഴ്ചപ്പാടിനെ തകർക്കുന്നു. പക്ഷേ “മറയുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ കാണും” എന്ന പ്രയോഗം യാത്രയുടെ ആനന്ദത്തിൽ നഷ്ടത്തിന്റെ നിഴൽ വീഴ്ത്തുന്നു. മുന്നോട്ടുപോക്കിന്റെ മറ്റൊരു പേര് പിന്നിലാകുന്ന ലോകങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായ നഷ്ടംകൂടിയാണ്. ഇവിടെ യുക്തിയുടെ നിയമങ്ങൾ തകരുന്നു. നക്ഷത്രങ്ങൾ മേഘത്തെ അന്ധനാക്കി ആകാശത്തേക്കു മടങ്ങാൻ വിസമ്മതിക്കുന്നു. അവളിറങ്ങേണ്ട സ്റ്റോപ്പ് പിൻതിരിഞ്ഞോടുന്നു. ബസ് അതിന്റെ തോന്നലിലൂടെ മുന്നോട്ടുതന്നെ പോകുന്നു. പ്രണയാനുഭവത്തിൽ സമയവും സ്ഥലവും ദിശയും സാധാരണ അർഥം വിട്ട് അന്തർലോകത്തിന്റെ സ്വന്തം ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിനു വഴങ്ങുന്ന ചിത്രമാണിത്. എന്നാൽ ഈ വരികൾക്ക് ഒരൊറ്റ വായന പോരാ. നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വിസമ്മതം സ്നേഹത്തിന്റെ അടയാളമാകാം. അതിന്റെ ഫലമോ മേഘത്തിന്റെ അന്ധത. ഒരാളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ഇല്ലാതാക്കുംവിധം ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന അടുപ്പത്തെ സ്നേഹമെന്നു വിളിക്കാമോ? സ്നേഹവും നിയന്ത്രണവും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി ഇവിടെ മങ്ങുന്നു.

‘സ്റ്റോപ്പ് പിൻതിരിഞ്ഞോടുന്നു’ എന്ന ദൃശ്യം സ്ഥലവും ചലനവും തമ്മിലുള്ള പതിവുബന്ധം തകർക്കുന്നു. അവൾ സഞ്ചരിക്കുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ അവൾ എത്തേണ്ട ഇടം അവളിൽനിന്ന് അകന്നുപോകുന്നു. ബസ്സിനു സ്വന്തം തോന്നലുണ്ട്. യാത്രക്കാരിയുടെ ആവശ്യം ആ സംവിധാനത്തിന്റെ യുക്തിയിൽ ഇടം നേടുന്നില്ല. പുരോഗതിയും സ്വാതന്ത്ര്യവും ഒന്നല്ലാതാകുന്നു. ചിലപ്പോൾ ചലനംതന്നെ ലക്ഷ്യത്തിൽനിന്നുള്ള അകൽച്ചയാകുന്നു. ഒരാൾ എവിടെ നിൽക്കണം, എപ്പോൾ ഇറങ്ങണം എന്നതുപോലും തന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനു പുറത്തുള്ള സംവിധാനം തീരുമാനിക്കുമ്പോൾ സ്വാതന്ത്ര്യം ഒരു മിഥ്യയാകുന്നു. ബസ് പൊതുവാഹനമാണ്. പല മനുഷ്യർ പങ്കിടുന്ന ഇടം. അതിന്റെ സമയവും റൂട്ടും വ്യക്തിയുടെ ഇച്ഛയ്ക്കു പുറത്താണ്. ഇതിനെ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തെളിവായി വായിക്കരുത്. കവിത നൽകുന്ന സൂചനകളുടെ പരിധി മാനിക്കണം. എങ്കിലും ഒരു വർഗപരമായ വായനയ്ക്കും ഇവിടെ സാധ്യതയുണ്ട്. ഈ ദൃശ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയരൂപകമായി മാത്രം ചുരുക്കാനാവുകയുമില്ല. അതിന്റെ ഭാവനാവൈചിത്ര്യം യാഥാർഥ്യത്തിന്റെ ക്രമത്തോടൊപ്പം വായനക്കാരന്റെ ഉറപ്പുകളെയും തകർക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് സാമൂഹികമായും അസ്തിത്വപരമായും ഒരേസമയം അതിന് അർഥമുണ്ടാകുന്നത്.

“അവളുടെ ചുവന്ന നഖച്ചായം നിന്റെ വെണ്മയിൽ സന്ധ്യയെപ്പോലെ പടരും” എന്ന വരി കവിതയിലെ ഏറ്റവും സുന്ദരമായ ദൃശ്യമാണ്. ഉപമയും വർണബിംബവും ഇവിടെ ഒന്നാകുന്നു. കറുപ്പ്, ചുവപ്പ്, വെളുപ്പ് എന്നിവ ചേർന്ന് ഒരു നിറവ്യവസ്ഥ രൂപപ്പെടുന്നു. കറുത്ത പെൺകുട്ടിയും വെളുത്ത മേഘവും ആദ്യം ദ്വന്ദ്വമായി തോന്നാം. സൗന്ദര്യത്തിന്റെ സാമൂഹികമാനദണ്ഡങ്ങളുടെ പ്രതിധ്വനിപോലെയും. എന്നാൽ ചുവപ്പ് പടരുന്നതോടെ ആ വിഭജനം ഉലയുന്നു. വെളുപ്പ് സ്വയംപര്യാപ്തമായ ശുദ്ധിയല്ല. അതിന്മേൽ മറ്റൊരു നിറം പടരും. കറുത്ത പെൺകുട്ടിയുടെ സ്പർശം വെളുത്ത മേഘത്തിൽ സന്ധ്യയുടെ സൗന്ദര്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഏകപക്ഷീയമായ വർണബോധത്തെ ആ വായന ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. സന്ധ്യ പകലിനും രാത്രിക്കുമിടയിലെ അതിർത്തിയാണ്. വെളിച്ചം തീർന്നിട്ടില്ല, ഇരുട്ടു തുടങ്ങിയിട്ടുമില്ല. അതുപോലെ രണ്ടു സത്തകൾ തമ്മിലുള്ള അതിര് മായുന്നു. ഇത് ഒരാൾ മറ്റൊരാളിൽ ലയിക്കലല്ല. ഇരുവരെയും പുതിയ രൂപങ്ങളിൽ പുനർനിർമിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. പക്ഷേ ഇവിടെയും ഒരു സന്ദേഹം ശേഷിക്കുന്നു. ചുവന്ന നഖച്ചായം അവളുടെ സ്വതന്ത്രവ്യക്തിത്വത്തിന്റെ അടയാളമാണോ? അതോ സ്ത്രീശരീരത്തെ അലങ്കാരത്തിലൂടെ തിരിച്ചറിയുന്ന സാമൂഹികനോട്ടത്തിന്റെ ഭാഗമോ? അവളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണം ഇപ്പോഴും നിറത്തിലും കൈയിലും നഖച്ചായത്തിലുമാണ് മുന്നോട്ടുപോകുന്നത്. അവളുടെ ആന്തരികശബ്ദം മൗനത്തിൽ തുടരുന്നു.

“വിരലുകളിലൂടെ അവൾ സ്നേഹിക്കപ്പെടാൻ തുടങ്ങും” എന്ന വരി കവിതയുടെ ഭാവോച്ചകോടിയാണ്. സ്നേഹം ഇവിടെ പ്രഖ്യാപനമോ സംഭാഷണമോ അല്ല. നോട്ടത്തിലൂടെയുമല്ല. സ്പർശത്തിന്റെ മൃദുത്വത്തിലൂടെ അത് അനുഭവമാകുന്നു. ഒരാൾ മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതത്തിലേക്കു കടക്കാനുള്ള ഏറ്റവും നിശ്ശബ്ദമായ വഴിയാണ് സ്പർശം. “സ്നേഹിക്കും” എന്നല്ല, “സ്നേഹിക്കപ്പെടാൻ തുടങ്ങും” എന്നാണ് കവി പറയുന്നത്. ആ വ്യത്യാസം ചെറുതല്ല. പെൺകുട്ടി സ്നേഹിക്കുന്നവളല്ല. സ്നേഹിക്കപ്പെടുന്നവളാകുന്നു. സ്പർശം ഏകപക്ഷീയമായ കൈവശപ്പെടുത്തലല്ല. ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്ന പ്രവൃത്തിയാണ്. ആ പ്രയോഗം ഒരു അസ്വസ്ഥതയും ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഒരാളുടെ അസ്തിത്വത്തിന് അംഗീകാരം കിട്ടുന്നത് മറ്റൊരാളുടെ സ്നേഹത്തിലൂടെ മാത്രമാണോ? അതിനു മുമ്പ് അവൾ സ്നേഹിക്കപ്പെടാത്തവളായിരുന്നോ? കവിത അങ്ങനെ പറയുന്നില്ല. അതിനാൽ അവളുടെ ജീവിതത്തിൽ സ്നേഹത്തിന്റെ പുതിയ സാധ്യത തുറക്കുന്നതായി ഇതിനെ വായിക്കുന്നതാണ് ഉചിതം. ഇവിടെ സ്നേഹം അമൂർത്തവികാരമല്ല. ശരീരത്തിലൂടെ അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ ആ ഭൗതികതയ്ക്കും പരിമിതിയുണ്ട്. മേഘം മുയലായി രൂപം സ്വീകരിച്ചതുകൊണ്ടാണ് തൊടാനാകുന്നത്. അദൃശ്യമായ ആകാശീയത സ്പർശനീയമാകുമ്പോഴേ സ്നേഹം അനുഭവമാകൂ.

എന്നാൽ ഈ ദൃശ്യം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നില്ല. പാതയുടെ അറുതിയിൽ ബസ് നിൽക്കുന്നു. അവൾക്കു കയറുകയും ഇറങ്ങുകയും ചെയ്യേണ്ട സ്റ്റോപ്പിൽ കാത്തുനിൽക്കുന്ന അവൾ ഒറ്റയ്ക്കാണ്. കവിതയുടെ ആരംഭത്തിലെ കാത്തിരിപ്പ് അവസാനത്തിലും ആവർത്തിക്കുന്നു. ഇത് ഒരേ കാത്തിരിപ്പല്ല. തുടക്കത്തിൽ അവൾ ബസ്സിനെയാണ് കാത്തിരുന്നത്. ഒടുവിൽ മറ്റെന്തിനെയോ. കയറുകയും ഇറങ്ങുകയും ചെയ്യേണ്ട ഇടം ആരംഭവും അവസാനവുമാകുന്ന ഒരുവൃത്തം രൂപപ്പെടുന്നു. ജീവിതം ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നതോടെ പൂർണമാകുന്ന രേഖീയയാത്രയല്ല അത്. ഒരു യാത്രയുടെ അവസാനമായി തോന്നുന്നിടം മറ്റൊരു കാത്തിരിപ്പിന്റെ തുടക്കമാകുന്നു. മടിയിൽ ഇടം നേടിയ മേഘവും നിറം പടർന്ന മുയലും എവിടെയോ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. സ്നേഹത്തിന്റെ സാധ്യത യാഥാർഥ്യമായോ, ഒരു നിമിഷത്തെ ഭാവനയായി മാത്രം ശേഷിച്ചോ? മേഘം കൂടെ തുടർന്നോ, അവൾ അതിനെ കൈവിട്ടോ? കവിത പറയുന്നില്ല. ആ അവ്യക്തതയിലാണ് അതിന്റെ വൈകാരികാഴം.

ഒറ്റപ്പെടൽ, ചുറ്റും ആരുമില്ലാത്ത അവസ്ഥ മാത്രമല്ല. ഒരാളോടൊപ്പം യാത്ര ചെയ്തിട്ടും ഒറ്റയ്ക്കാവാം. സ്നേഹിക്കപ്പെട്ടു തുടങ്ങിയിട്ടും, ഒരനുഭവം ജീവിതത്തെ മാറ്റിയിട്ടും അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ ഒറ്റയ്ക്കു നേരിടേണ്ടിവരാം. പെൺകുട്ടിയുടെ ഏകാന്തത അങ്ങനെ സാമൂഹികവും അസ്തിത്വപരവുമാകുന്നു. ഒരാളുടെ വ്യക്തിഗതദുഃഖത്തിൽനിന്ന് സ്വന്തം യാത്രയുടെ ദിശ നിർണയിക്കാനാവാത്ത മനുഷ്യരുടെ പൊതുവായ അവസ്ഥയിലേക്ക് അതു വളരുന്നു.

അവസാനഭാഗത്ത് കവിത പ്രാർഥനയുടെ ഭാവം സ്വീകരിക്കുന്നു. ‘ഞാൻ’ വീണ്ടും രംഗത്തുവരുന്നു. ഇത്തവണ മേഘത്തോട് അപേക്ഷിക്കുന്നവനായി. ഇരുട്ടുകുത്തിവന്നു പിൻതുടരുന്ന വേട്ടനായ്ക്കളിൽനിന്ന് താൻ അവൾക്കായി അയച്ച നിശ്ശബ്ദസന്ദേശത്തെ കാത്തുകൊള്ളണമെന്ന അപേക്ഷയാണത്. ‘ഇരുട്ടുകുത്തിവന്ന്’ എന്ന പ്രയോഗം ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇരുട്ട് പതുക്കെ പരക്കുന്നില്ല. കുത്തിവരുന്നു. ഇരുട്ടിന്റെ സ്വാഭാവികവ്യാപനം ആക്രമണത്തിന്റെ പ്രവൃത്തിയാകുന്നു. ഇരുട്ട് ദൃശ്യമല്ലാത്തതിനെ സൂചിപ്പിക്കുമ്പോൾ നായ്ക്കൾ മണത്തറിഞ്ഞു പിന്തുടരുന്ന വേട്ടയുടെ ലോകത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ഭീഷണി കണ്ണിൽപ്പെടാത്തതാവാം. പക്ഷേ അതിന്റെ സാന്നിധ്യം ശരീരത്തിനറിയാം.

വേട്ടനായ്ക്കൾ ആരെ, എന്തിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു എന്നതിനു പല വായനകൾ സാധ്യമാണ്. സമയവും മറവിയും മരണവുമെന്ന ദാർശനികവായന. സ്ത്രീശരീരത്തെയും സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും പിന്തുടരുന്ന ആൺകോയ്മയുടെ നോട്ടങ്ങളെന്ന സാമൂഹികവായന. നിറത്തിന്റെയും നിലയുടെയും പേരിൽ മനുഷ്യരെ വേട്ടയാടുന്ന വിവേചനം. മനുഷ്യന്റെ ദുർബലതയെ പിന്തുടരുന്ന ഏത് അധികാരത്തിന്റെയും രൂപകം. അവയെല്ലാം ഒരൊറ്റ സൂചനയിൽ ഒതുക്കുന്നില്ല എന്നതാണ് കവിതയുടെ ശക്തി. എങ്കിലും പെൺകുട്ടിയുടെ ഏകാന്തതയും കാത്തിരിപ്പും സംരക്ഷണത്തിനായുള്ള പ്രാർഥനയും ചേർന്ന് സാമൂഹികഭീഷണിയുടെ വായനയ്ക്ക് ഉറച്ച അടിത്തറ നൽകുന്നുണ്ട്. കാളിദാസന്റെ ദൂതിനോടു ചേർത്തുവച്ചാൽ ആ വായന കൂടുതൽ തെളിയും. അവിടെ ദൂതിനു കാരണം ശാപമായിരുന്നു. ഇവിടെ ഭയമാണ്.

നിശ്ശബ്ദസന്ദേശം എന്ന പ്രയോഗത്തിൽ കവിതയുടെ ആത്മാവ് കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സന്ദേശം വാക്കാണ്. നിശ്ശബ്ദത വാക്കില്ലായ്മയും. ഈ വൈരുദ്ധ്യം ഏറ്റവും ആഴമുള്ള വികാരങ്ങൾ വാക്കുകൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങില്ലെന്ന സത്യത്തെ തുറന്നുകാട്ടുന്നു. പ്രണയവും കരുതലും വാത്സല്യവും ഭാഷയുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ പൂർണമായി പറഞ്ഞുതീർക്കാനാവില്ല. ആ സന്ദേശത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം കവി പറയുന്നില്ല. പറയാതിരിക്കുന്നതിലാണ് അതിന്റെ ശക്തി. നിലനിൽക്കുന്നത് ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞതല്ല. പറയാതെ സൂക്ഷിച്ച സ്നേഹമാണ്.

കവിതയുടെ നൈതികഘടന ഇപ്പോൾ വ്യക്തമാകുന്നു. ആദ്യസന്ദേശം, മേഘം മുയൽ മാത്രമാണെന്ന വചനം, തിരിച്ചറിവിനെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു. അവസാനത്തെ സന്ദേശം അർഥത്തെ നിർവചിക്കുന്നില്ല. വെളിപ്പെടുത്താനാവാത്തതിനാൽ അത് സംരക്ഷിക്കാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. പക്ഷേ രണ്ടും അയച്ചത് ഒരേ ‘ഞാൻ’ ആണ്. അതുകൊണ്ട് ആഖ്യാതാവിനെ പൂർണമായും നന്മയുടെ പ്രതിനിധിയായി കാണാനാവില്ല. അവളെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം ആത്മാർഥമാകാം. അവളുടെ ലോകത്തെ നിർവചിക്കാനും ജീവിതത്തിലേക്കു സന്ദേശങ്ങൾ അയയ്ക്കാനും ശ്രമിക്കുന്ന അധികാരവും അയാളിലുണ്ട്. സംരക്ഷണത്തിന്റെ ആഗ്രഹംതന്നെ മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതത്തിൽ ഇടപെടുന്ന അധികാരമായി മാറാം. എങ്കിലും ആ അധികാരം അവസാനം നിസ്സഹായതയിലേക്ക് ഉടയുന്നു. തുടക്കത്തിൽ മേഘത്തെ നിർവചിച്ചവൻ ഒടുവിൽ മേഘത്തെ ആശ്രയിച്ചു പ്രാർഥിക്കുന്നു. ‘കാത്തുകൊള്ളേണമേ’ എന്ന ആവർത്തനം അലങ്കാരമല്ല. ഒരിക്കൽ പറഞ്ഞാൽ മതിയാകാത്തവിധം ആ സന്ദേശം അപകടത്തിലാണെന്ന ഭയം അതിലുണ്ട്. കവിത അവസാനിക്കുന്നത് ഭീഷണി ഒഴിഞ്ഞെന്ന ആശ്വാസത്തിലല്ല. ഭീഷണിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ജനിക്കുന്ന അപേക്ഷയിലാണ്. മനുഷ്യന് താൻ സംരക്ഷിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നവരെ എല്ലായ്പ്പോഴും നേരിട്ടു സംരക്ഷിക്കാനാകില്ല. അവൻ സന്ദേശമയയ്ക്കുന്നു. മറ്റൊരു സാന്നിധ്യത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു. കരുതലും കഴിവും തമ്മിലുള്ള ഈ വിടവാണ് ആ പ്രാർഥനയിൽ തെളിയുന്നത്.

ഈ പ്രാർഥനയെ കവിയുടെ ആന്തരികലോകത്തിലേക്കു നീട്ടിവായിച്ചാൽ മേഘം ആഖ്യാതാവിൽനിന്നു പുറപ്പെടുന്ന ആഗ്രഹത്തിന്റെ പ്രതിനിധിയാണ്. യഥാർഥത്തിൽ സാധ്യമല്ലാത്ത അടുപ്പത്തെ ഭാവന സാധ്യമാക്കുന്നു. ആകാശം ഇറങ്ങുന്നു. മേഘം മുയലാകുന്നു. മടിയിൽ ഇടം നേടുന്നു. എന്നിട്ടും പെൺകുട്ടി കാത്തുനിൽക്കുന്നു. ഭാവന അവൾക്ക് ഒരനുഭവം നൽകുന്നു. അവളുടെ സാമൂഹികാവസ്ഥയെ മാറ്റുന്നില്ല. ഭാവനയുടെ മോചനശേഷിയും അതിന്റെ പരിധിയും ഒരുമിച്ചു നിൽക്കുന്നതിനാൽ ഇതൊരു രക്ഷകകഥയായി ചുരുങ്ങുന്നില്ല.

പെൺകുട്ടിയാകട്ടെ നിഷ്ക്രിയയല്ല. അവൾ കൈ നീട്ടുന്നു. തൊടുന്നു. അവളുടെ നഖച്ചായം ലോകത്തിന്റെ നിറം മാറ്റുന്നു. അവളുടെ മടി ആകാശത്തിന് ഇടം കൊടുക്കുന്നു. എന്നാൽ അവളുടെ യാത്രയുടെ ദിശ അവളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലില്ല. സ്റ്റോപ്പ് ഓടിയകലുന്നു. ബസ് സ്വന്തം തോന്നലിൽ പായുന്നു. ഒടുവിൽ അവൾ ഒറ്റയ്ക്കു കാത്തുനിൽക്കുന്നു. പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലെ സ്ത്രീയുടെ സഞ്ചാരം നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഭയങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇതു പ്രസക്തമാണ്. സജീവതയും നിസ്സഹായതയും ഒരേ കഥാപാത്രത്തിൽ ഒന്നിച്ചു ജീവിക്കുന്നു.

ഇങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ കവിതയിലെ ദ്വന്ദ്വങ്ങൾ ഒന്നും സ്ഥിരമായ അതിരുകളായി നിൽക്കുന്നില്ല. മേഘവും മുയലും, ആകാശവും ഭൂമിയും, വിശാലതയും ചെറുപ്പവും, അടുപ്പവും സ്വാതന്ത്ര്യവും, സ്നേഹവും നിയന്ത്രണവും, യാത്രയും കാത്തിരിപ്പും, വെളുപ്പും ചുവപ്പും, വെളിച്ചവും ഇരുട്ടും, സന്ദേശവും നിശ്ശബ്ദതയും. വേർതിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നവയായി തുടങ്ങി കവിതയുടെ ചലനത്തിൽ കലരുന്നവയാണ് ഇവയെല്ലാം. മുയൽ മേഘത്തിന്റെ വെറും ചുരുക്കമോ, മുയലിൽ ആകാശംതന്നെ വിശാലത കൈവരിക്കുകയാണോ എന്ന് ഉറപ്പിക്കാനാവില്ല. പെൺകുട്ടി യാത്രക്കാരിയാണെങ്കിലും അവൾതന്നെ സ്റ്റോപ്പുംകൂടിയാണ്. കാത്തുനിൽക്കുന്നവളും കാത്തിരിക്കപ്പെടുന്നവളും അവൾതന്നെ. ‘മേഘവും പെൺകുട്ടിയും’ എന്ന ശീർഷകത്തിലെ ‘ഉം’ ഇരുവരെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നുവെന്നു തോന്നിക്കുമ്പോഴും അവർക്കിടയിലെ ദൂരം നിലനിർത്തുന്നു. ദ്വന്ദ്വങ്ങൾ ഉലയുന്നതിനർഥം എല്ലാ വായനകളും തുല്യമാകുന്നു എന്നല്ല. ചില സൂചനകൾ ചില വായനകൾക്കു കൂടുതൽ ഉറപ്പു നൽകുന്നുണ്ട്. എന്നിട്ടും കവിതയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത പ്രതീകങ്ങളെ ഒരൊറ്റ അർഥത്തിൽ ഉറപ്പിക്കാനാവില്ല എന്നതാണ്.

കവിതയുടെ ഘടനയും ഈ അസ്ഥിരതയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ഭാവം തുടക്കത്തിൽ കുട്ടിക്കഥയുടെ ലാഘവമുള്ള കൗതുകവും കളിയുമാണ്. പിന്നെ അത് പ്രവചനത്തിന്റെയും മായാജാലത്തിന്റെയും ഭാഷയിലേക്കു നീങ്ങുന്നു. ഒടുവിൽ പ്രാർഥനയായി മാറുന്നു. കൗതുകം, വിഷാദം, ആക്ഷേപം, പ്രാർഥന എന്നിവ ഒരേ ശരീരത്തിൽ ചേരുന്നു. സൗന്ദര്യത്തിൽനിന്ന് ഭീതിയിലേക്കുള്ള ലളിതമായ വീഴ്ചയല്ല ഇത്. തുടക്കത്തിലെ സൗന്ദര്യത്തിനുള്ളിൽത്തന്നെ ഭാവിയിലെ ഭീഷണിയുടെ വിത്തുണ്ടായിരുന്നു. മേഘത്തെ നിർവചിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലും സന്ദേശം കൈമാറാനാകാത്ത പരാജയത്തിലും. അവസാനത്തെ വേട്ടനായ്ക്കൾ അതിന്റെ തീവ്രരൂപം മാത്രമാണ്. ഭാഷയാകട്ടെ ദൈനംദിനജീവിതത്തിന്റേതാണ്. ബസ്, സ്റ്റോപ്പ്, മുയൽ, നഖച്ചായം, മടി, വിരലുകൾ. ഈ പദങ്ങൾ ഒന്നിനുപിറകെ ഒന്നു ചേരുമ്പോൾ അവയുടെ പതിവർഥങ്ങൾ മാറുന്നു. ബസ് തോന്നലുള്ള സംവിധാനമാകുന്നു. സ്റ്റോപ്പ് ഓടുന്ന ഇടമാകുന്നു. മേഘം സ്നേഹിക്കപ്പെടാവുന്ന ജീവിയാകുന്നു. നഖച്ചായം സന്ധ്യയുടെ നിറമാകുന്നു. സാധാരണ ഭാഷയുടെ ഈ രൂപാന്തരശേഷിയാണ് ഭാവനയെ വിശ്വസനീയമാക്കുന്നത്.

ഒടുവിൽ ശേഷിക്കുന്നത് ബസ് പോയ ഒരു സ്റ്റോപ്പും അവിടെ കാത്തുനിൽക്കുന്ന ഒരു പെൺകുട്ടിയുമാണ്. എങ്കിലും ഈ ഒറ്റപ്പെടലിനെ പരാജയത്തിന്റെ ചിത്രമായി വായിക്കുന്നത് കവിതയോടു ചെയ്യുന്ന അനീതിയാകും. ഉച്ചഭാഷിണികളുടെയും മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെയും ഈ കാലത്ത് ഗോവിന്ദനുണ്ണി ഒരു “നിശ്ശബ്ദസന്ദേശ”ത്തെ പൊതിഞ്ഞെടുക്കുന്നു. വേട്ടനായ്ക്കളുടെ ഇരുട്ടിൽനിന്ന് അതിനെ രക്ഷിക്കാൻ ഒരു മേഘത്തിന്റെ സംരക്ഷണം യാചിക്കുന്നു. ഇത് പിൻവാങ്ങലല്ല. ഒരുതരം പ്രതിരോധമാണ്. കോമളത്വത്തിന്റെ, സ്പർശത്തിന്റെ, പറയാതെവച്ച സ്നേഹത്തിന്റെ പ്രതിരോധം. അധികാരം ഭാഷയെ കൈവശപ്പെടുത്തുമ്പോൾ മൗനംപോലും ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവൃത്തിയാകുന്നു. മേഘം പെൺകുട്ടിയെ രക്ഷിച്ചോ എന്നു കവിത പറയുന്നില്ല. പറയേണ്ടതുമില്ല. ഒരു നിമിഷത്തേക്കെങ്കിലും ആകാശത്തിന്റെ ഒരംശം ഒരു കറുത്ത പെൺകുട്ടിയുടെ മടിയിൽ ഇടം തേടിയിരുന്നു. അവളുടെ വിരലുകളിൽനിന്ന് ഒരു സന്ധ്യ പടർന്നിരുന്നു.

കാളിദാസന്റെ മേഘം ദൂതനായിരുന്നു. ഗോവിന്ദനുണ്ണിയുടെ മേഘം കാവലാളാകുന്നു. മേഘദൂതത്തിന്റെ ദാർശനിക അടിത്തറയെ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ കവിത അതിനെ ആധുനിക നഗരജീവിതത്തിന്റെ ഏകാന്തതയിലേക്കും പെൺജീവിതത്തിന്റെ ഭയപ്പാടുകളിലേക്കും കണ്ണിചേർക്കുന്നു. ആ ഓർമ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം കവിത അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. വായനക്കാരൻ ഇവിടെ ഒരു വ്യാഖ്യാതാവ് മാത്രമല്ല. അവൻകൂടി ആ സന്ദേശത്തിന്റെ കാവൽക്കാരനാകുന്നു. പറയാതെ അവശേഷിച്ച ഒന്നിനെ, ഇരുട്ടിന്റെ കണ്ണിൽപ്പെടാതെ കാത്തുകൊള്ളാൻ ബാധ്യസ്ഥനാകുന്നു.

ലേഖകപരിചയം

താജ്‌മൻസൂർ ടി.

റിട്ട. പ്രിൻസിപ്പൽ, WOHSS പിണങ്ങോട്, വയനാട്. മുൻ ഹയർ സെക്കൻഡറി ജില്ലാ കോർഡിനേറ്റർ, വയനാട്. ‘മഴ വന്നുപോയതും മരം നിന്നു പെയ്തതും’ എന്ന പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.