രാത്രിയുടെ കണ്ണുകൾ – ബ്രസ്സെ എന്ന പാരീസിയൻ കവി

പാരീസിലെ തെരുവീഥികളിലെ നിശബ്ദതയിലും നിഴലുകളിലും സൗന്ദര്യത്തിൻ്റെ കവിത കണ്ടെത്തിയ ഹംഗേറിയൻ വംശജനായ ഫ്രഞ്ച് ഫോട്ടോഗ്രാഫറാണ് ബ്രസ്സെ (Brassaï, 1899–1984). യഥാർത്ഥ പേര് ഗ്യുല ഹാലസ് (Gyula Halász) എന്നായിരുന്നെങ്കിലും, തൻ്റെ ജന്മനാടായ ട്രാൻസിൽവാനിയയിലെ ബ്രാസോവിൻ്റെ (Brassó) നാമശബ്ദത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം ബ്രസ്സെ എന്ന ഓമനപ്പേര് സ്വീകരിച്ചു.

ചിത്രകാരനാകാൻ മോഹിച്ച ബ്രസ്സെ 1918-ൽ ബുഡാപെസ്റ്റിലെയും 1921-ൽ ബെർലിനിലെയും അക്കാദമി ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്‌സിൽ ശിൽപകലയും ചിത്രകലയും പഠിച്ചു. 1924-ൽ പാരീസിലേക്ക് താമസം മാറിയ ശേഷം ഒരു പത്രപ്രവർത്തകനായി ജോലി ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ, പ്രശസ്ത ഫോട്ടോഗ്രാഫറായ ആൻഡ്രെ കെർട്ടെസിനെ കണ്ടുമുട്ടി. ഫോട്ടോഗ്രാഫി കേവലം യാന്ത്രികമായ ഒരു പ്രവർത്തനം മാത്രമല്ല, വ്യക്തിഗതമായ നിരീക്ഷണത്തിൻ്റെയും ആവിഷ്കാരത്തിൻ്റെയും മാധ്യമമാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ബ്രസ്സെ, പാരീസിൻ്റെ നിശബ്ദമായ കഥകൾ രേഖപ്പെടുത്താനുള്ള ഉചിതമായ മാധ്യമമായി ക്യാമറയെ സ്വീകരിച്ചു.

പാരീസ് ഡി ന്യൂറ്റ്: നിഴലുകളുടെ ലോകം

1930-കളിൽ പാരീസിലെ രാത്രി ജീവിതത്തെ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിലൂടെയാണ് ബ്രസ്സെ ലോകപ്രശസ്തനായത്. രാത്രികാലങ്ങളിൽ മോണ്ട്പർണാസെയിലെ തൻ്റെ അയൽ‌പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ അലഞ്ഞുനടന്ന അദ്ദേഹം, വേശ്യകൾ, തെരുവ് ക്ലീനർമാർ, രാത്രി തൊഴിലാളികൾ, നഗര രാത്രി ജീവിതത്തിലെ മറ്റ് നിഗൂഢ കഥാപാത്രങ്ങൾ എന്നിവരെ രേഖപ്പെടുത്തി. ഈ നിരീക്ഷണങ്ങളെ മുൻനിർത്തിയാണ് 1933-ൽ തൻ്റെ ആദ്യ പുസ്തകമായ ‘പാരീസ് ഡി ന്യൂറ്റ്’ (Paris de Nuit – Paris by Night) അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.

നോവലിസ്റ്റ് ഹെൻറി മില്ലർ ബ്രസ്സെയെ “പാരീസിൻ്റെ കണ്ണ്” (The Eye of Paris) എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചത്, അദ്ദേഹം ആ നഗരത്തിൻ്റെ ഇരുളടഞ്ഞതും എന്നാൽ ആകർഷകവുമായ വശങ്ങളെ, ഒരു നിഷ്പക്ഷ സാക്ഷിയെപ്പോലെ ക്യാമറയിൽ പകർത്തിയതിനാലാണ്.

ബ്രസ്സെ തെരുവ് ജീവിത ചിത്രണത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്നില്ല; ബാലെ, ഓപ്പറ, ബുദ്ധിജീവികൾ, വിഷ്വൽ ആർട്ടിസ്റ്റുകൾ എന്നിവരുൾപ്പെടെയുള്ള ഉന്നത സമൂഹത്തെയും അദ്ദേഹം രേഖപ്പെടുത്തി. പാബ്ലോ പിക്കാസോ, സാൽവദോർ ദാലി, ആൽബെർട്ടോ ജെക്കോമെറ്റി, ഹെൻറി മത്തീസ്സ് തുടങ്ങിയ പ്രമുഖർ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ സുഹൃത്തുക്കളും സമകാലികരും ആയിരുന്നു.

ഗ്രാഫിറ്റിയുടെ ആത്മാവ്

രാത്രിയുടെ നിഴലുകൾക്ക് പുറമെ, ഗ്രാഫിറ്റിയിലും (Graffiti) ബ്രസ്സെ അതീവ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. മതിലുകളിലും പൊതു ഇടങ്ങളിലും ആളുകൾ വരച്ച ഈ ചിത്രങ്ങളെയും അടയാളങ്ങളെയും അദ്ദേഹം ഒരുതരം ഔട്ട്‌സൈഡർ ആർട്ടായി (Outsider Art) കണ്ടു. കലാപരമായ ആവിഷ്കാരത്തിനുള്ള വാതിൽ തുറക്കാൻ കഴിയുന്ന ഈ കലാരൂപങ്ങളെ ഡോക്യുമെന്റ് ചെയ്യുന്നതിലൂടെ, അദ്ദേഹം തെരുവ് കലയുടെ ദാർശനികമായ പ്രാധാന്യം വെളിപ്പെടുത്തി.

ബ്രസ്സെ തൻ്റെ രാത്രി ഷോട്ടുകൾക്കായി, ത്രീ-ലെഗ്ഡ് ട്രൈപ്പോഡിൽ വലിയ ഫോർമാറ്റ് ക്യാമറയും നീണ്ട എക്സ്പോഷർ സമയവുമാണ് (Long exposure time) ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. രാത്രിയിലെ മങ്ങിയ തെരുവ് വിളക്കുകളിലെ പ്രകാശത്തെയും മൂടൽമഞ്ഞിനെയും പ്രയോജനപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, അദ്ദേഹം പാരീസിന് സ്വപ്നതുല്യവും അതേസമയം യാഥാർത്ഥ്യപരവുമായ ഒരു രൂപം നൽകി.

1948-ൽ ന്യൂയോർക്കിലെ മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ടിൽ (MoMA) അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആദ്യത്തെ സോളോ ഷോ നടന്നു. ജീവിതകാലം മുഴുവൻ വാണിജ്യ ഫോട്ടോഗ്രാഫിയെ പിന്തുണച്ചപ്പോഴും, ബ്രസ്സെയെ ലോകം ഓർമ്മിക്കുന്നത് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പാരീസിലെ ജീവിതത്തിൻ്റെ വൈകാരികവും മാനുഷികവുമായ മുദ്രകൾ പതിപ്പിച്ച പോർട്രെയ്റ്റുകളുടെ പേരിലാണ്. രാത്രിയുടെ നിഴലുകളിൽ പോലും സൗന്ദര്യത്തിൻ്റെയും ദുരൂഹതയുടെയും കവിതകൾ കണ്ടെത്താൻ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ക്യാമറയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞു.

ലേഖക പരിചയം :

മുബാറക്ക് ആത്മത

​ലെൻസ് അധിഷ്ഠിത ദൃശ്യകലാകാരൻ, എഴുത്തുകാരൻ. ശ്രദ്ധേയമായ നിരവധി ഏകാംഗ, ഗ്രൂപ്പ് പ്രദർശനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു. കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി സ്റ്റേറ്റ് അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആത്മത ഫൗണ്ടേഷന്റെ ഫൗണ്ടറും കോഓർഡിനേറ്റിംഗ് ട്രസ്റ്റിയും ആണ്. ആർട്ട്നേച്ചർ (Art Nature) എന്ന കൂട്ടായ്മയുടെ ആർട്ടിസ്റ്റിക് ഡയറക്ടറായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.