നഷ്ടസ്വപ്നങ്ങളുടെ ശൃംഗങ്ങളും വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുടെ സൗന്ദര്യവും – പി. എ. നാസിമുദ്ദീന്റെ ‘വൈരുദ്ധ്യകുമാർ’ വായന

പി. എ. നാസിമുദ്ദീന്റെ കവിതകളെ പൊതുവേ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത് ഉന്മാദമാണ്. നിരൂപകർ അവയെ ഉന്മാദം കൊള്ളുന്ന അക്ഷരങ്ങളുടെ കവിതകളെന്നും ഭ്രാന്തും ചുഴലികളും നീന്തിയെത്തുന്ന രചനകളെന്നും വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ശക്തമായ ഭാവോന്മാദം, ശരീരത്തിന്റെയും കാമത്തിന്റെയും ഊർജം, ഭാഷയുടെ അതിർത്തി ലംഘിക്കുന്ന ചലനം, ആത്മാവിന്റെ അശാന്തി എന്നിവയാണ് ആ കാവ്യലോകത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകൾ. ഈ അളവുകോൽ വെച്ചുനോക്കിയാൽ ‘വൈരുദ്ധ്യകുമാർ’ വേറിട്ട വഴിയിലൂടെയാണ് നടക്കുന്നത്. ഈ കവിതയിൽ ഭാഷ നിയന്ത്രിതമാണ്. ഭാവം ആത്മപരിഹാസത്തിലും കുടുംബത്തിലും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. കാമത്തിന്റെ ഊർജമോ ഭാഷയുടെ അതിശയവേഗമോ ഇല്ല. പകരം, ഒരു ദമ്പതികളുടെ തമാശയിൽ തുടങ്ങി ഒരു തലമുറയുടെ നഷ്ടത്തിലേക്കു നീങ്ങുന്ന ശീതളമായ ഹാസ്യമാണ് കവിതയെ മുന്നോട്ടു നയിക്കുന്നത്. മുൻകാലരചനകളിൽ മാനസികമായ ഉലച്ചിലുകളും വിഹ്വലതകളും വരികളിൽ പടർന്നുനിൽക്കുമ്പോൾ, ഈ കവിതയിൽ കവി ഒരു നിരീക്ഷകന്റെ അകലം സ്വീകരിക്കുന്നു. ദാമ്പത്യത്തിലെയും കുടുംബജീവിതത്തിലെയും ചെറിയ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ ലാഘവത്തോടെ നോക്കിക്കാണുന്നു.

എങ്കിലും ഉന്മാദമില്ലെന്നതുകൊണ്ട് ഈ കവിത നാസിമുദ്ദീന്റെ ലോകത്തിനു പുറത്താകുന്നില്ല. സാധാരണ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതം, ദൈനംദിനഭാഷ, ആത്മപരിഹാസം, സാമൂഹികവിമർശനം, മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ പൊരുത്തക്കേടുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ജാഗ്രത എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതയിൽ പ്രധാനമാണെന്ന് നിരൂപകർ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ കവിതയിലും അവ സജീവമാണ്. ദാമ്പത്യത്തിലെ ചെറുവൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ, കുട്ടിയുടെ വളർച്ച, ഉപഭോഗസംസ്കാരം, തലമുറകൾക്കിടയിലെ അകലം എന്നിവയെല്ലാം സാധാരണജീവിതത്തിന്റെ ഭാഷയിലാണ് വരുന്നത്. തീക്ഷ്ണമായ അസ്വസ്ഥതകൾ ഇവിടെ ആക്ഷേപഹാസ്യത്തിനും ശാന്തമായ ആത്മപരിശോധനയ്ക്കും വഴിമാറുന്നു. എന്നാൽ ചിരിയുടെ അടിയിൽ ഒരു തലമുറയുടെ നഷ്ടബോധവും അസംതൃപ്തിയും നിശ്ശബ്ദമായി പിടയുന്നുണ്ട്. ഉന്മാദത്തിന്റെ തീവ്രത പുറമേ കാണാനില്ലെങ്കിലും, ആധുനികമനുഷ്യന്റെ ആഗ്രഹവും യാഥാർഥ്യവും തമ്മിലുള്ള കടുത്ത പൊരുത്തക്കേടിനെ തുറന്നുകാട്ടുന്ന മറ്റൊരു തരം ആന്തരികാസ്വസ്ഥത കവിതയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇത് നാസിമുദ്ദീന്റെ കാവ്യലോകത്തിന്റെ കൂടുതൽ നിയന്ത്രിതമായ ഒരു മുഖമാണ്; ഉന്മാദത്തിന്റെ പൂർണരൂപമല്ല.

വിദ്യാഭ്യാസസംഗതിയും ഇതിനോടു ചേർത്തുപറയണം. അത് നേരിട്ടുള്ള പ്രമേയമായി കവിതയിൽ വരുന്നില്ല. പക്ഷേ, രണ്ടു തലങ്ങളിൽ അതു കടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ഒന്ന്, ബാല്യകാലസ്വപ്നങ്ങളിൽ. രണ്ടാമത്തേത്, കുട്ടി വളരുമ്പോൾ വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനവും അധ്യാപകരും കടന്നുവരുന്നതിലൂടെ. ഈ പരാമർശങ്ങൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തെ ഒരു മൂല്യമായി ആഘോഷിക്കുന്നില്ല. അതിനെ അധികാരവും നിയന്ത്രണവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു സാമൂഹികഘടനയായി ചോദ്യം ചെയ്യുകയാണ്. കുട്ടി സ്കൂളിൽ പോകുന്നത് സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരമാണെന്ന് കവി പറയുന്നു. മെന്റർമാർക്കു നേരെയുള്ള മുഷ്ടി അധികാരത്തോടുള്ള എതിർപ്പിന്റെ ചിഹ്നമാണ്. ഇത് വിദ്യാഭ്യാസത്തെ നിഷേധിക്കുന്നില്ല. അതിന്റെ അധികാരമാനത്തെ മാത്രം ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു.

സമകാലിക മലയാളകവിത സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ജീവിതസന്ദർഭങ്ങളെ സജീവമായി ഉൾക്കൊള്ളുന്നുണ്ട്. ഉന്മാദത്തിന്റെ തീവ്രതയില്ലെങ്കിലും, നാസിമുദ്ദീന്റെ കവിതകളിൽ പതിവായി കാണാറുള്ള മനസ്സിന്റെ അശാന്തിയുടെയും ആന്തരസംഘർഷങ്ങളുടെയും നിഴൽ ഈ കവിതയിലും വീണുകിടക്കുന്നു. ഹാസ്യം മുഖ്യരസമായി കടന്നുവരുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത്. വായന മുന്നോട്ടുപോകുമ്പോൾ ആ ചിരി ഗൗരവമേറിയ ചോദ്യമായി മാറുന്നു. സ്വപ്നവും യാഥാർഥ്യവും, ആഗ്രഹവും അധോഗതിയും, സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉപഭോഗവും തമ്മിലുള്ള വിരോധങ്ങളെയാണ് ഈ കവിത തൊടുന്നത്.

നാടകങ്ങളിൽ അമിതമായ ആധിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഉപയോഗിച്ചുകേട്ടിട്ടുള്ള ‘ഉൽക്കണ്ഠാകുലകുമാരൻ’ എന്ന പ്രയോഗത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിൽ, ശീർഷകം മുതൽത്തന്നെ കവിത ഒരു ജീവിതാവസ്ഥയുടെ പ്രതീകമായി മാറുന്നു. (‘ഉൽക്കണ്ഠാകുലകുമാരൻ’ എന്ന കഥാപാത്രം കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്തിന്റെ ‘വിദ്യാഭ്യാസം അത്യാഹിത വിഭാഗം’ എന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യനാടകത്തിലാണ് വരുന്നത്.)

ഒരാളുടെ പേരിനപ്പുറം, വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ പിറക്കുന്ന മനുഷ്യനെയും വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾകൊണ്ട് നിർവചിക്കപ്പെടുന്ന സമൂഹത്തെയും ഒടുവിൽ അതേ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുടെ ഇരയോ അവകാശിയോ ആകുന്ന അടുത്ത തലമുറയെയുമാണ് ‘വൈരുദ്ധ്യകുമാർ’ എന്ന പേര് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്. വൈരുദ്ധ്യം രണ്ടുപേരുടെ ഇഷ്ടാനിഷ്ടങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ഒരാൾ ആഗ്രഹിച്ചതും അയാൾക്ക് ലഭിച്ചതും തമ്മിലുള്ള അകലമാണത്.

കവിതയുടെ ആഖ്യാനഗതി ഏറെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ദമ്പതികളുടെ സംഭാഷണത്തിൽ തുടങ്ങി കുഞ്ഞിന്റെ ജനനം, ബാല്യം, കൗമാരം, യൗവനം എന്നിങ്ങനെ നീളുന്ന വായനയിലൂടെ ഒരു വീട്ടിലെ സ്വകാര്യാനുഭവം ഒരു തലമുറയുടെ ചരിത്രമായി വളരുന്നു. ഭാര്യയുടെയും ഭർത്താവിന്റെയും വാക്കുകൾ, മകന്റെ പെരുമാറ്റങ്ങൾ, ഒടുവിൽ മാതാപിതാക്കളുടെ നിരീക്ഷണം എന്നിങ്ങനെ പല ശബ്ദങ്ങൾ ഒരേ കവിതയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ഈ ബഹുസ്വരത കവിതയ്ക്ക് നാടകീയതയും ജീവിതത്തിന്റെ ചൂടും നൽകുന്നു. സാധാരണജീവിതത്തിലെ മനുഷ്യരെയും അവരുടെ സംഘർഷങ്ങളെയും നേരിട്ട് സമീപിക്കുന്ന നാസിമുദ്ദീന്റെ രീതിയുടെ മികച്ച ഉദാഹരണമാണിത്.

കവിതയുടെ ആരംഭത്തിൽ ബാല്യകാലവായനയാണ് കടന്നുവരുന്നത്. ഒരാൾക്ക് ‘ആയിരത്തൊന്ന് രാവുകൾ’ വായിക്കണം, മറ്റൊരാൾക്ക് ‘ട്രഷർ ഐലൻഡ്’; പക്ഷേ, കിട്ടിയതോ ‘ഭക്തിമാല’യും ‘എഞ്ചുവടി’യും. ഇവ പുസ്തകങ്ങൾ മാത്രമല്ല, രണ്ടു സാംസ്കാരികലോകങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികളാണ്. ആദ്യത്തെ രണ്ടെണ്ണം ഭാവനയുടെയും സാഹസികതയുടെയും അപരിചിതദേശങ്ങളിലേക്കുള്ള വാതിലുകളാകുമ്പോൾ, പിന്നത്തെ രണ്ടെണ്ണം മതപരവും പരമ്പരാഗതവുമായ അച്ചടക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. കുട്ടി എന്തു വായിക്കണം, എന്തു പഠിക്കണം, എന്താകണം എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത് കുടുംബവും സമൂഹവും അധ്യാപകരുമാണ്. കുട്ടിയുടെ അഭിരുചിക്കു പകരം മുതിർന്നവരുടെ ധാരണകൾ വരുന്നതിലൂടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുന്നില്ലെങ്കിലും, അവയ്ക്ക് ലഭിക്കേണ്ട ഇടം നിഷേധിക്കപ്പെടുകയാണ്. സ്വതന്ത്രമായ ഭാവനയെ അംഗീകൃതവഴികളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്ന ഈ പ്രക്രിയ തലമുറകളിലൂടെ കൈമാറപ്പെടുന്ന സാംസ്കാരികനിയന്ത്രണത്തിന്റെ സൂചനയായി ആദ്യവരികളിൽത്തന്നെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

യാത്രയുടെ കാര്യത്തിലും ഇതേ അകലമുണ്ട്. അന്റാർട്ടിക്കയിലേക്കും ബഹിരാകാശനിലയത്തിലേക്കും പോകാൻ മോഹിച്ചവർക്ക് എത്താൻ കഴിഞ്ഞത് നൈറ്റിത്താൽ വരെയും ആനമുടി വരെയുമാണ്. അന്റാർട്ടിക്കയും ബഹിരാകാശവും അറിയാനുള്ള ആർത്തിയുടെയും അതിരുകൾ കടക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിന്റെയും പ്രതീകങ്ങളാകുമ്പോൾ, യാത്ര അവസാനിക്കുന്നത് പരിചിതഭൂമിശാസ്ത്രത്തിനുള്ളിലാണ്. സ്വപ്നം പ്രപഞ്ചത്തോളം വളരുമ്പോൾ യാഥാർഥ്യം പ്രാദേശികവും പരിമിതവുമാകുന്നു. ഇത് സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തമാശ മാത്രമല്ല, ഓരോ മനുഷ്യനും സങ്കൽപ്പിക്കാവുന്ന ലോകവും അനുഭവിക്കാവുന്ന ലോകവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമാണ്. വിശാലലോകവും വിജ്ഞാനവും ഒരു വിഭാഗത്തിനു നൽകുകയും മറ്റേ വിഭാഗത്തിന് ദൈനംദിനവും പ്രാദേശികവുമായ അതിരുകൾ വരയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സാമൂഹികയാഥാർഥ്യം ആ ചിരിയുടെ അടിയിലുണ്ട്. പുരുഷനു ലഭിക്കുന്ന സ്വപ്നങ്ങളും സ്ത്രീക്കു ലഭിക്കുന്ന സ്വപ്നങ്ങളും വേർതിരിക്കുന്ന സാമൂഹികവ്യവസ്ഥയെ കവിത പരിഹസിക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.

അടുത്തതായി ഫ്ലോറൻസ് നൈറ്റിങ്ങേലും ഗുന്തർ ഗ്രാസുമാണ് എത്തുന്നത്. ഫ്ലോറൻസ് നൈറ്റിങ്ങേൽ സേവനത്തിന്റെയും കരുതലിന്റെയും പ്രതീകമാകുമ്പോൾ, ഗുന്തർ ഗ്രാസ് സാഹിത്യത്തിലൂടെ അധികാരത്തെയും ചരിത്രത്തെയും വിമർശനാത്മകമായി സമീപിച്ച എഴുത്തുകാരനാണ്. ഒരാൾ ആകാൻ കൊതിച്ച നൈറ്റിങ്ങേൽ പാലിയേറ്റീവ് നഴ്‌സായി മാറിയപ്പോൾ, മറ്റൊരാൾ ഗുന്തർ ഗ്രാസാകാൻ മോഹിച്ച് ചവറുപൈങ്കിളി നോവലിസ്റ്റായി മാറുന്നു. ഇതിൽ രണ്ടുതരം പരിഹാസമുണ്ട്. ഒന്ന്, ആഗ്രഹിച്ച തൊഴിൽ കിട്ടാത്തതിന്റെ നിരാശയാണെങ്കിൽ, മറ്റൊന്ന് സർഗാത്മകാഭിലാഷങ്ങളെ യാഥാർഥ്യവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുത്താനാകാത്തതിന്റെ പരാജയമാണ്. ചവറുപൈങ്കിളി ജനപ്രിയ എഴുത്തിന്റെ നിലവാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരിഹാസമായും വായിക്കാം. എന്നാൽ പാലിയേറ്റീവ് നഴ്‌സിന്റെ ജോലി താഴ്ന്നതാണെന്ന് കവിത പറയുന്നില്ല. മരണത്തോടും വേദനയോടും ഏറ്റവും അടുത്തുനിൽക്കുന്ന മഹത്തായ സേവനമായതുകൊണ്ട്, ഹാസ്യം ഇരയെ ലക്ഷ്യമാക്കാതെ സ്വപ്നങ്ങളെ ഉദാത്തം, നിസ്സാരം എന്ന് തരംതിരിക്കുന്ന സാമൂഹികമാനദണ്ഡങ്ങളെയാണ് ലക്ഷ്യമാക്കുന്നത്. വ്യക്തി സ്വയം സങ്കൽപ്പിച്ച ജീവിതവും ജീവിക്കേണ്ടിവന്ന ജീവിതവും തമ്മിലുള്ള അകലമായും, ഉയർന്ന സ്വപ്നം ദൈനംദിനത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന നിലയിലും ഇതിനെ വായിക്കാം.

ഇതുവരെ വൈരുദ്ധ്യം രണ്ടു വ്യക്തികളുടെ ബാല്യാഭിലാഷങ്ങൾക്കിടയിലായിരുന്നെങ്കിൽ, ‘വൈരുദ്ധ്യങ്ങളാണ് നമ്മളെ ഇണക്കിയത്’ എന്ന ഭാര്യയുടെ വാക്കോടെ കവിതയുടെ സ്വഭാവം മാറുന്നു. ഇതാണ് കവിതയുടെ ദാർശനികകേന്ദ്രം. വൈരുദ്ധ്യം സാധാരണയായി ബന്ധത്തിന്റെ ബലഹീനതയാണെങ്കിലും ഇവിടെ അത് ഒട്ടിച്ചേർക്കലായി മാറുന്നു. ഒരുപോലെയുള്ളവർക്കിടയിൽ മാത്രമല്ല ബന്ധം വളരുന്നത്; വ്യത്യസ്തതകളെ അംഗീകരിക്കാനും ഉൾക്കൊള്ളാനും കഴിയുമ്പോഴാണ് അത് സാധ്യമാകുന്നത്. സ്ത്രീ ഇരയായി മാത്രം നിൽക്കാതെ, ജീവിതത്തിലെ വിരോധങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവയെ ബന്ധത്തിന്റെ അടിത്തറയാക്കാൻ കഴിയുന്ന ബോധവതിയായി വരുന്നു. കാലിക സ്ത്രീവാദകവിതകളിൽ സ്ത്രീയുടെ ശബ്ദം പലപ്പോഴും നേരിട്ടും പ്രതിഷേധത്തോടെയുമാണ് ഉയരുന്നതെങ്കിൽ, ഇവിടെ അത് ശാന്തമായ തിരിച്ചറിവായി മാറുന്നു.

‘തുടരൂ’ എന്ന ഭർത്താവിന്റെ മറുപടി ഒരു സാധാരണ സംഭാഷണത്തുടർച്ചയല്ല, ഭാര്യയുടെ വാക്കുകളിൽനിന്ന് കൂടുതൽ തമാശ പിഴിഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള കൗതുകമാണ്. അവിടെനിന്ന് പരസ്പരപരിഹാസത്തിലേക്ക് കവിത കടക്കുന്നു. ലിയോനാർഡോ ഡികാപ്രിയോയെ കിനാവു കണ്ടവൾക്ക് മിസ്റ്റർ ഉഡായിപ്പിനെയും, മാധുരി ദീക്ഷിതിനെ സ്വപ്നം കണ്ടവന് മിസ്സിസ്സ് അസ്ഥികൂടത്തെയും ലഭിക്കുന്നു. സിനിമാതാരങ്ങളോടുള്ള ആരാധനയും പ്രണയഭാവനയും യഥാർഥ പങ്കാളിയും തമ്മിലുള്ള അകലം ഇവിടെ ചിരിയാകുന്നു. അതിശയോക്തിയും ആത്മപരിഹാസവും നിറയുന്ന ഈ സന്ദർഭത്തിൽ ദാമ്പത്യത്തെ ആദർശബന്ധമായി ചിത്രീകരിക്കുന്ന പതിവുരീതിയിൽനിന്ന് കവി മാറിനിൽക്കുന്നു. പരസ്പരം കളിയാക്കാനും സ്വന്തം പരാജയങ്ങളെ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് സ്വീകരിക്കാനും കഴിയുന്ന ബന്ധമാണ് മുന്നിൽ വരുന്നത്. എന്നാൽ ഈ തമാശയും പൂർണമായി നിഷ്കളങ്കമല്ല. ‘അസ്ഥികൂടം’ എന്നത് ശരീരത്തെ പരിഹസിക്കുന്ന പ്രയോഗമായതുകൊണ്ട് സൗന്ദര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സാമൂഹികമുൻവിധി അതിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. പരസ്പരപരിഹാസം ഒരുവശത്ത് ബന്ധത്തിലെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ അടയാളമാകുമ്പോൾ, മറുവശത്ത് ശരീരത്തെ വിലയിരുത്തുന്ന പൊതുബോധത്തെ ആവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ജോടികൾ മാധ്യമങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന അമിതപ്രതീക്ഷകളും സാധാരണജീവിതത്തിന്റെ പരിമിതികളും തമ്മിലുള്ള അകലത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. ദാമ്പത്യം സ്വകാര്യബന്ധം മാത്രമല്ല, സമൂഹത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷകളും സമ്മർദങ്ങളും വന്നുവീഴുന്ന ഇടം കൂടിയാണ്.

‘ഭേഷ്, ഈ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ ദാമ്പത്യവിജയം’ എന്ന പ്രഖ്യാപനവും ‘ഞങ്ങൾ കൈകൾ കൂട്ടിയടിച്ചു’ എന്ന പ്രവൃത്തിയും പൊരുത്തക്കേടിനെ വിജയത്തിന്റെ മാനദണ്ഡമാക്കുന്ന സ്വയംപ്രഖ്യാപനമാണ്. അതിൽ ആത്മസമാധാനവും ആത്മപരിഹാസവും ഒരുമിച്ചുകിടക്കുന്നു. ലിയോനാർഡോയും മാധുരിയും വന്നുചേർന്നില്ലെങ്കിലും പകരം വന്നവരോടൊപ്പം അവർ ചിരിക്കുന്നു. ഈ ചിരി ദാമ്പത്യത്തിലെ നിരാശയെ വിലാപമാക്കാതെ തടഞ്ഞുനിർത്തുമ്പോഴും ആ ചിരിക്കടിയിൽ ഒരു വേദനയുണ്ട്. ഓരോ മനുഷ്യനും തന്റെ സ്വപ്നത്തിന്റെ പൂർണരൂപം ജീവിതത്തിൽ ലഭിക്കുന്നില്ല എന്ന സത്യമാണത്.

തൊട്ടുപിന്നാലെ വരുന്ന പേരിടലാണ് കവിതയുടെ ആശയപരമായ വഴിത്തിരിവ്. ആൺകുട്ടിയെങ്കിൽ വൈരുദ്ധ്യകുമാർ എന്നും പെൺകുട്ടിയെങ്കിൽ വൈരുദ്ധ്യകുമാരി എന്നും തീരുമാനിക്കുന്നു. (വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീറിന്റെ ‘ആകാശമിട്ടായി’യിലെ പേരിടൽസങ്കൽപ്പത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ജനിക്കുന്ന കുഞ്ഞിന്റെ സ്വത്വത്തെ മാതാപിതാക്കളുടെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായി മുൻകൂട്ടി നിർവചിക്കുന്ന ഹാസ്യാത്മകമായ ആവിഷ്കാരമാണിത്.) മുതിർന്നവരുടെ അപൂർണതകളെ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് സ്വീകരിക്കാമെങ്കിലും, ആ അപൂർണതകളുടെ പേരിൽ ജനിക്കുന്ന കുഞ്ഞിനെ മുൻകൂട്ടി നിർവചിക്കാമോ എന്ന ചോദ്യം ഇവിടെ ഉയരുന്നു. മാതാപിതാക്കളുടെ ജീവിതാനുഭവവും തകർന്ന സ്വപ്നങ്ങളും കുഞ്ഞിന്റെ സ്വത്വമായി മാറേണ്ടതുണ്ടോ എന്ന ചിന്ത പ്രസക്തമാണ്. പേര് ഒരു തിരിച്ചറിയൽ അടയാളം മാത്രമല്ല, ഒരാളെക്കുറിച്ച് മറ്റുള്ളവർ ആദ്യമായി രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ധാരണ കൂടിയാണ്. ജനിക്കുംമുമ്പേ കുട്ടിയെ മാതാപിതാക്കളുടെ ജീവിതകഥയുടെ തുടർച്ചയായി കാണുന്ന മനോഭാവം ആ പേരിടലിൽ പരിഹസിക്കപ്പെടുന്നു. പേരിടൽ എന്ന പ്രവൃത്തി വ്യക്തിയെ ഒരു പ്രതീകമാക്കി മാറ്റുമ്പോൾ, വൈരുദ്ധ്യം ഒരു വികാരമല്ല, ഒരു അസ്തിത്വമായി മാറുന്നു.

പിന്നെ കുട്ടി വളരുകയാണ്. മുല നുണയുന്നതിൽനിന്ന് അവനെ മാറ്റിയപ്പോൾ അവൻ അലറിവിളിക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ നഷ്ടബോധവും ആദ്യത്തെ ആഗ്രഹവും ഒരേ നിമിഷത്തിൽ വരുന്നത് സ്വാഭാവികസ്നേഹത്തോടും സംരക്ഷണത്തോടുമുള്ള എതിർപ്പായും വായിക്കാം. കളിപ്പാട്ടത്തിനായി വീടിനു ചുറ്റും അവൻ കരഞ്ഞുനടക്കുന്നത് ഉപഭോഗസംസ്കാരത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനമാണ്. മുടി പറത്തി, ഇഷ്ടക്കുപ്പായവും ഇഷ്ടഷൂവും ധരിച്ച് അവൻ സ്കൂളിൽ പോകുന്നു. മുടിയും വസ്ത്രവും ഷൂവും ഫാഷന്റെ അടയാളങ്ങൾ മാത്രമല്ല, സ്വന്തം ശരീരത്തെയും രൂപത്തെയും കുറിച്ച് തീരുമാനിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങൾ കൂടിയാണ്. മുതിർന്നവർ നിർദേശിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ജീവിക്കാൻ തയ്യാറാകാത്ത സ്വതന്ത്രവ്യക്തിത്വമാണ് അതിൽ കാണുന്നത്. സ്കൂൾ അച്ചടക്കത്തിന്റെയും സാമൂഹികവൽക്കരണത്തിന്റെയും ഇടമായതുകൊണ്ട് അവിടെ കൂട്ടുകാർക്കും മെന്റർമാർക്കും നേരെ അവൻ മുഷ്ടി ചുരുട്ടുന്നു. ഈ മുഷ്ടി അക്രമത്തിന്റെ ചിഹ്നമാകണമെന്നില്ല; ചോദ്യം ചെയ്യലിന്റെയും ചെറുത്തുനിൽപ്പിന്റെയും ചിഹ്നമായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും സ്ഥാപനനിയന്ത്രണവും തമ്മിലുള്ള പഴയ സംഘർഷമാണ് അത് ഓർമിപ്പിക്കുന്നത്.

എന്നാൽ കുട്ടിയുടെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഉദാത്തമുദ്രകളല്ല. ജങ്ക് ഫുഡ് തിന്ന് കവർ വലിച്ചെറിഞ്ഞു എന്ന വരി ആ വായനയെ തടയുന്നു. വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ പേരിൽ ഉത്തരവാദിത്വം ഉപേക്ഷിക്കുന്ന പ്രവൃത്തിയാണത്. ഉപഭോഗസംസ്കാരത്തിന്റെ അന്ധമായ സ്വീകരണവും പരിസ്ഥിതിയോടുള്ള നിസ്സംഗതയും അതിൽ കാണാം. മറ്റുള്ളവരുടെ അവകാശങ്ങളെയും പൊതുസ്ഥലത്തെയും പരിസ്ഥിതിയെയും പരിഗണിക്കാത്ത സ്വാതന്ത്ര്യം സ്വേച്ഛയായി മാറുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യം സ്വന്തം ഇഷ്ടം നടപ്പാക്കാനുള്ള അധികാരം മാത്രമല്ല, സ്വന്തം പ്രവൃത്തികളുടെ സാമൂഹികവും പാരിസ്ഥിതികവുമായ ഫലങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാനുള്ള ശേഷി കൂടിയാണ്. കുട്ടിയുടെ സ്വതന്ത്രമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾക്കൊപ്പം അവന്റെ അച്ചടക്കമില്ലായ്മയും കവിത കാണിക്കുന്നതിലൂടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ വെറുതെ ആഘോഷിക്കുന്ന ലളിതവായനയിൽനിന്ന് കവി മാറിനിൽക്കുന്നു. ഇതേ കാര്യങ്ങൾ ഒരു തലമുറയുടെ മുഖമായും വായിക്കാം. അതിരുകളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന, നിയമങ്ങൾ അംഗീകരിക്കാത്ത, ഉപഭോഗത്തിന്റെ ചുറ്റുവട്ടത്തിൽ വളരുന്ന തലമുറയുടെ ആവിഷ്കാരമാണത്.

ഘടനയിലും ഒരു സൂക്ഷ്മത അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട്. തുടക്കത്തിൽ മുതിർന്നവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങളുടെ പട്ടിക നിരത്തുമ്പോൾ, അവസാനം കുട്ടിയുടെ ഇഷ്ടങ്ങളുടെയും പ്രവൃത്തികളുടെയും പട്ടിക വരുന്നു. ആദ്യത്തെ പട്ടികയിൽ നടക്കാതെപോയ ആഗ്രഹങ്ങളുടെ നിരാശയുള്ളപ്പോൾ, രണ്ടാമത്തേതിൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ തടസ്സമില്ലാതെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന പുതിയ തലമുറയുണ്ട്. ഈ രണ്ടു പട്ടികകൾക്കിടയിലാണ് കവിതയുടെ ആശയയാത്ര പൂർത്തിയാകുന്നത്.

ചെറിയ വരികൾ, സംഭാഷണശൈലി, ആവർത്തനം, പെട്ടെന്നുള്ള ദൃശ്യമാറ്റങ്ങൾ എന്നിവ കവിതയ്ക്ക് ഒരു ചെറുകഥയുടെ ഗതി നൽകുമ്പോഴും കാവ്യാത്മകത നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല. ദാർശനികമായ ആശയങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാതെ ജീവിതത്തിലെ ചെറിയ സംഭവങ്ങളിലൂടെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ശൈലിയാണിത്. പരമ്പരാഗത കാവ്യരീതികളിൽ ഒതുങ്ങാതെ സ്വന്തം വഴി തേടുന്നവയാണ് നാസിമുദ്ദീന്റെ കവിതകളെന്ന വിലയിരുത്തലും ഇവിടെ ചേർത്തുവായിക്കാം. സർവനാമങ്ങളുടെ സ്ഥാനമാറ്റവും പ്രധാനമാണ്. തുടക്കത്തിൽ ‘ഞാൻ’, ‘നിങ്ങൾ’ എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു പേർ പരസ്പരതാരതമ്യം ചെയ്യപ്പെടുകയും ദാമ്പത്യത്തിൽ അവർ ‘ഞങ്ങൾ’ ആകുകയും ചെയ്യുന്നു. കുട്ടി ജനിക്കുമ്പോൾ ‘അവൻ’ എന്ന മൂന്നാമതൊരാൾ ആഖ്യാനത്തിലേക്കു വരികയും ഒടുവിൽ മാതാപിതാക്കൾ മകന്റെ യാത്രയിലെ സഹയാത്രികരാകുകയും ചെയ്യുന്നു. സർവനാമങ്ങളുടെ ഈ നീക്കംതന്നെ ബന്ധങ്ങളിലെ അധികാരമാറ്റത്തിന്റെ സൂചനയാണ്.

കവിതയുടെ ഭാഷ ഇതിനെല്ലാം താങ്ങാകുന്നു. ഉയർന്ന കാവ്യഭാഷയോ അലങ്കാരപൂർണമായ വാക്യഘടനയോ ഇല്ലാതെ സംസാരഭാഷയുടെ എളിമയും ചിരിപ്പിക്കുന്ന ആവിഷ്കാരങ്ങളും മാത്രമാണ് ഇതിലുള്ളത്. ‘മിസ്റ്റർ ഉഡായിപ്പ്’, ‘മിസ്സിസ്സ് അസ്ഥികൂടം’, ‘ചവറ്’, ‘പൈങ്കിളി’ തുടങ്ങിയ പ്രയോഗങ്ങൾ ഉയർന്ന കാവ്യഭാഷയുടെ ഔപചാരികതയെ തകർത്ത് കവിതയെ സാധാരണജീവിതത്തിന്റെ ഭാഷയിലേക്ക് ഇറക്കിക്കൊണ്ടുവരുന്നു. ഈ ഭാഷയുടെ ജനാധിപത്യവൽക്കരണംതന്നെ ഒരു രാഷ്ട്രീയനടപടിയാണ്. കവിത എലൈറ്റ് സംസാരമല്ല, സാധാരണ മനുഷ്യന്റെ അനുഭവത്തിന്റെ ഭാഷയാണെന്ന് അത് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. മലയാളകവിതയിൽ നാടൻഭാഷയും ജനകീയചിരിയും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ശക്തമായ പാരമ്പര്യമുണ്ട്. ഹാസ്യവും ആത്മപരിഹാസവും സാമൂഹികവിമർശനത്തിന്റെ ഉപകരണങ്ങളായി അതിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെയും ഹാസ്യം വെറും വിനോദമല്ല, ജീവിതത്തിലെ നിരാശകളെ പ്രഖ്യാപിക്കാതെ സഹിക്കാനുള്ള വഴിയാണ്. ചിരിയുടെ പിന്നിൽ ഒരു തലമുറയുടെ സ്വപ്നഭംഗവും സാമൂഹികയാഥാർഥ്യവും ഒളിച്ചിരിക്കുന്നു.

കവി നേരിട്ടു പ്രസംഗിക്കാതെ ദാമ്പത്യത്തിലെ ചെറിയ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ ചിരിയാക്കി മാറ്റിക്കൊണ്ട് ലിംഗം, വർഗം, സ്വപ്നം, ഉപഭോഗം, സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നീ വലിയ ചോദ്യങ്ങളിലേക്ക് വായനക്കാരനെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.

പ്രതീകങ്ങളുടെ ഘടനയും ഈ ചിരിയെ താങ്ങുന്നു. ‘ആയിരത്തൊന്ന് രാവുകൾ’, ‘ട്രഷർ ഐലൻഡ്’, അന്റാർട്ടിക്ക, ബഹിരാകാശനിലയം എന്നിവ വിശാലമായ അറിവിന്റെയും സാഹസികതയുടെയും ലോകത്തെ സൂചിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ‘ഭക്തിമാല’, ‘എഞ്ചുവടി’, നൈറ്റിത്താൽ, ആനമുടി എന്നിവ പരിമിതവും പ്രാദേശികവും ദൈനംദിനവുമായ ലോകത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ രണ്ടിനും ഇടയിലൂടെ കവി അവസരങ്ങളുടെ അസമത്വത്തെ തൊടുന്നു. ലിയോനാർഡോ ഡികാപ്രിയോയും മാധുരി ദീക്ഷിതും മാധ്യമങ്ങൾ വിൽക്കുന്ന സ്വപ്നചിത്രങ്ങളാണ്. അവയ്ക്കു പകരം വരുന്ന മിസ്റ്റർ ഉഡായിപ്പും മിസ്സിസ്സ് അസ്ഥികൂടവും യാഥാർഥ്യത്തിന്റെ ഹാസ്യരൂപങ്ങളാണ്. ഈ ഹാസ്യബിംബങ്ങൾ ദാമ്പത്യത്തെ തകർക്കാതെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ സ്വീകരിച്ച് ഒന്നിച്ചുനിൽക്കുന്ന ബന്ധത്തിന്റെ രൂപമായി മാറുന്നു. ഈ ബിംബങ്ങൾക്ക് ഒറ്റ അർഥത്തിൽ ഒതുങ്ങാത്ത സ്വഭാവമുണ്ട്. പാലിയേറ്റീവ് നഴ്‌സ് നിരാശയുടെയും സേവനത്തിന്റെയും പ്രതീകമാകുമ്പോൾ, സ്കോർപ്പിയോ വാൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും അപകടത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. കാറ്റ് മാറ്റത്തിന്റെയും നഷ്ടത്തിന്റെയും സൂചന നൽകുന്നു. അലങ്കാരമായി നിൽക്കാതെ ചിന്തയുടെയും വികാരത്തിന്റെയും വാഹകരായി അവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ഇനി അവസാനദൃശ്യത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ, മുതിർന്നപ്പോൾ വൈരുദ്ധ്യകുമാർ സ്കോർപ്പിയോ വാനുമായി വരുന്നു. ബാല്യത്തിൽ കളിപ്പാട്ടത്തിനായി കരഞ്ഞവൻ ഇപ്പോൾ സ്വന്തം ആഗ്രഹങ്ങൾ സാധിക്കാനുള്ള ശേഷിയുള്ളവനാണ്. ‘പപ്പാ, മമ്മീ, നമുക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ശൃംഗങ്ങളിലേക്ക് യാത്രചെയ്യാം’ എന്ന അവന്റെ വാക്ക് ആദ്യം വായിക്കുമ്പോൾ വിപ്ലവകരമായ ആഹ്വാനം പോലെ തോന്നുമെങ്കിലും, സ്കോർപ്പിയോയുടെ വേഗവും ആഡംബരവും ചേർത്തുവയ്ക്കുമ്പോൾ അർഥം മാറുന്നു. ശൃംഗം ഉയരത്തിന്റെയും ലക്ഷ്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണെങ്കിലും അവിടേക്കുള്ള യാത്ര ഒരു ഉപഭോഗവാഹനത്തിൽ അതിവേഗത്തിലാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഉദാത്തതയും അതിന്റെ ഉപരിപ്ലവമായ ഉപയോഗവും ഒരേ ചിത്രത്തിൽ വരുന്നു. വാൻ പായിച്ചപ്പോൾ ‘ഞങ്ങൾ മുറുക്കെ പിടിച്ചു’ എന്ന ഒറ്റവരിയിൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യം വെളിപ്പെടുന്നു. അത് ആത്മവികാസത്തിന്റെ യാത്രയല്ല, മറിച്ച് വേഗത, ഭയം, അപകടം, നിയന്ത്രണരഹിതമായ ചലനം എന്നിവയുടെ രൂപത്തിലാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. മാതാപിതാക്കൾ മുറുകെ പിടിക്കുന്നത് മകനെ കാക്കാനുള്ള സ്നേഹംകൊണ്ടാണെങ്കിലും, അതിൽ ഭയവും പരാജയബോധവുമുണ്ട്. ഒരിക്കൽ മക്കളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ദിശ നിശ്ചയിച്ചവർ ഇന്ന് മക്കൾ നിശ്ചയിക്കുന്ന ദിശയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ നിർബന്ധിതരാകുമ്പോൾ അധികാരം തലമുറകൾക്കിടയിൽ കൈമാറപ്പെടുന്നു. അതേസമയം, ഈ കൈമാറ്റത്തെ സ്വാഭാവികമായ അധികാരമാറ്റമായി മാത്രം കാണാനാവില്ല. വേഗവും ഉപഭോഗവും ആധിപത്യവും അവന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യസങ്കൽപ്പത്തിൽ കടന്നുവരുന്നുണ്ട്. വാഹനം ഓടിക്കാനുള്ള ശേഷി കിട്ടിയതുകൊണ്ട് ഒരാൾ സ്വതന്ത്രനാകുന്നില്ല. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ പേരിൽ മറ്റുള്ളവരെ നിയന്ത്രിക്കുകയോ അവരെ അപകടത്തിലാക്കുകയോ ചെയ്താൽ അതും മറ്റൊരു അധികാരപ്രയോഗമാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ വാക്ക് എങ്ങനെ ഉപഭോഗത്തിന്റെ ഭാഷയായി മാറുന്നു എന്നതാണ് ഇവിടത്തെ വലിയ ചോദ്യം.

‘ഞങ്ങളുടെ നഷ്ടസ്വപ്നങ്ങൾ കാറ്റിലേക്ക് പറന്നുപോയി’ എന്ന അവസാനവരി കവിതയുടെ വൈകാരികശിഖരമാണ്. അത് ഇതുവരെയുള്ള വായനയെ മുഴുവൻ പുനർവായനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കുന്നു. രണ്ടു വികാരങ്ങൾ അതിൽ ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ഒന്ന്, നഷ്ടപ്പെട്ട സ്വപ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള നൊമ്പരമാണെങ്കിൽ, മറ്റൊന്ന് ആ സ്വപ്നങ്ങൾ മകനിലൂടെ തിരിച്ചുപിടിക്കാമെന്ന പ്രതീക്ഷയും അതിന്റെ തകർച്ചയുമാണ്. കാറ്റ് ഇവിടെ സമയത്തിന്റെയും മാറ്റത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. സ്വപ്നങ്ങൾ കാറ്റിൽ പറക്കുന്നത് കുട്ടിയുടെ വേഗംകൊണ്ടു മാത്രമല്ല, ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ മുന്നോട്ടുള്ള ഓട്ടത്തിന്റെ വേഗവും അതിനെ തടഞ്ഞുനിർത്താനുള്ള മുൻതലമുറയുടെ അശക്തിയും ചേർന്നുണ്ടാകുന്ന ഫലമാണ്. സ്വപ്നം കാണാനുള്ള ശേഷി നിലനിർത്താനാകാതെ വരുമ്പോൾ തലമുറകൾക്കിടയിലെ ബന്ധം സ്നേഹംകൊണ്ടു മാത്രം നിലനിൽക്കുന്ന ഒന്നായി മാറുന്നു.

സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ നേടാനാകാത്തത് മക്കളിലൂടെ നേടാനുള്ള മാതാപിതാക്കളുടെ പ്രവണതയെ പ്രൊജക്ഷൻ എന്ന സങ്കൽപ്പവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്താം. പക്ഷേ, കവിതയിലെ മാതാപിതാക്കൾ മകനെ നേരിട്ടു നിയന്ത്രിക്കുന്നില്ല; അവന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ തടയുന്നതുമില്ല. എന്നിട്ടും അവസാനവരിയിലെ നഷ്ടബോധം അവരുടെ ഉള്ളിൽ അത്തരമൊരു പ്രതീക്ഷ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന സൂചന നൽകുന്നു. ബാല്യത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ കിട്ടാത്തവർ, സ്വപ്നം കണ്ട യാത്രകൾ നടത്താനാകാത്തവർ, ആകാൻ മോഹിച്ചവരായി വളരാനാകാത്തവർ, ഒടുവിൽ സ്വന്തം വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ ദാമ്പത്യവിജയമായി ആഘോഷിച്ചവർ; അവർക്ക് മക്കളിലൂടെ നഷ്ടം വീണ്ടെടുക്കാമെന്ന ഒരു അബോധപ്രതീക്ഷ ഉണ്ടായിരുന്നിരിക്കാം. പക്ഷേ, മകൻ അവരുടെ സ്വപ്നങ്ങളുടെ തുടർച്ചയാകാതെ സ്വന്തം ഇഷ്ടങ്ങളുമായി വളരുന്നു. തകർന്ന സ്വപ്നങ്ങളുടെ ഭാരം അടുത്ത തലമുറയുടെ ചുമലിൽ വെക്കാനാകില്ലെന്ന് കവിത വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

‘വൈരുദ്ധ്യം’ എന്ന വാക്കിന്റെ അർഥം നിരന്തരം മാറുന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. തുടക്കത്തിൽ അത് ആഗ്രഹവും യാഥാർഥ്യവും തമ്മിലുള്ള പൊരുത്തക്കേടാണെങ്കിൽ, പിന്നീട് ദാമ്പത്യത്തിലെ വ്യത്യസ്തതകളുടെ ഇണക്കമാകുന്നു. പിന്നെ കുട്ടിയുടെ വ്യക്തിത്വത്തെ മുൻകൂട്ടി നിർവചിക്കുന്ന പേരാകുകയും ഒടുവിൽ തലമുറകൾ തമ്മിലുള്ള മൂല്യസംഘർഷമായി വളരുകയും ചെയ്യുന്നു. വൈരുദ്ധ്യം തങ്ങളെ ഇണക്കിയെന്ന് വിശ്വസിച്ച മാതാപിതാക്കൾക്ക് മകന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വൈരുദ്ധ്യമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു. തുടക്കത്തിലെ പ്രസ്താവന അവസാനത്തിൽ മറ്റൊരു അർഥം നേടുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.

ഈ ഹാസ്യം ആശ്വാസം നൽകുന്ന ഒന്നല്ല; അത് ഒന്നും പരിഹരിക്കുന്നില്ല. ദാമ്പത്യത്തിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ, ലിംഗപരമായ അസമത്വം, സ്വപ്നങ്ങളുടെ തരംതിരിവ്, ഉപഭോഗസംസ്കാരം, സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഉപരിപ്ലവമായ ഉപയോഗം എന്നിവ ചിരിയുടെ രൂപത്തിൽ വായനക്കാരന്റെ മുന്നിൽ വരുന്നു. ചിരിക്കുന്നവൻ പലപ്പോഴും സ്വയം ചിരിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന തിരിച്ചറിവാണ് കവിതയുടെ രാഷ്ട്രീയശക്തി.

സമകാലിക മലയാളകവിത പൊതുവേ സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളെ രേഖപ്പെടുത്തുകയും ദലിത്, സ്ത്രീവാദ, പരിസ്ഥിതി ആശങ്കകൾ വ്യക്തമായി ഉയർത്തുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഇവയിൽ പലതും ഗംഭീരമായ സ്വരത്തിലോ വിലാപഭാഷയിലോ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ഉച്ചത്തിലോ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ‘വൈരുദ്ധ്യകുമാർ’ ആ വഴി സ്വീകരിക്കാതെ നിശ്ശബ്ദമായ വിമർശനം ഉയർത്തുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയോ സ്വപ്നത്തെയോ കവി നേരിട്ട് ആക്രമിക്കാതെ, സ്കോർപ്പിയോ വാനും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ശൃംഗങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വിരോധത്തിലൂടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഉപഭോഗരൂപത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. പരിസ്ഥിതിക്കവിതകളിലെ ഗൗരവമേറിയ ആശങ്ക ഇവിടെ ചിരിയുടെ വേഷത്തിൽ വരുമ്പോൾ, വ്യക്തിഗതാനുഭവത്തിന്റെ അന്വേഷണത്തിന് പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നു. ഭർത്താവ്, ഭാര്യ, മകൻ എന്നിവരുടെ സ്വപ്നങ്ങളും നഷ്ടങ്ങളും ഒരേ കവിതയിൽ കൂട്ടിയിണക്കുന്നതിലൂടെ വ്യക്തിഗതവും സാമൂഹികവും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി തകരുകയാണ്.

ചില പരിമിതികളും കവിതയിൽ നിരീക്ഷിക്കാവുന്നതാണ്. സ്ത്രീശരീരത്തെ ‘അസ്ഥികൂടം’ എന്ന് പരിഹസിക്കുന്നതും എഴുത്തിനെ ‘ചവറുപൈങ്കിളി’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതും പൊതുബോധത്തിലെ മുൻവിധികളെ ആശ്രയിക്കുന്നുണ്ട്. ഹാസ്യത്തിന്റെ ശക്തി നിലനിർത്തുമ്പോഴും ഇത്തരം പ്രയോഗങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ കവിതയുടെ വിമർശനവിശാലതയെ ഇടുങ്ങിയതാക്കുന്നു. മകന്റെ മാലിന്യം വലിച്ചെറിയലും മറ്റുള്ളവരോടുള്ള മുഷ്ടിപ്രയോഗവും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വമുള്ള രൂപങ്ങളല്ല. പക്ഷേ, ഈ വിരുദ്ധതകൾ കവിതയുടെ ദൗർബല്യമായും അർഥത്തെ ചർച്ചയ്ക്ക് തുറന്നുകൊടുക്കുന്ന ഘടകമായും കാണാം.

കവിതയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത അതിന്റെ സങ്കീർണതയാണ്. അത് ദാമ്പത്യത്തെ പരിഹസിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും നിഷേധിക്കുന്നില്ല. കുട്ടിയെ വിമർശിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ശിക്ഷിക്കുന്നില്ല. സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ ആവശ്യകത നിഷേധിക്കുന്നില്ല. പഴയ തലമുറയുടെ നഷ്ടങ്ങളെ കവി പരിഹസിക്കുന്നില്ല; പുതിയ തലമുറയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ പൂർണമായി മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നുമില്ല. ഒരാൾക്ക് സ്വപ്നം കാണാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയില്ലെങ്കിൽ, മറ്റൊരാൾക്ക് അത് കിട്ടിയെങ്കിലും അതിന്റെ സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വം പൂർണമായി ഉൾക്കൊള്ളാനായില്ല. ഓരോ തലമുറയും തൊട്ടുമുമ്പത്തെ തലമുറയുടെ പരിമിതികളെ മറികടക്കുമ്പോൾ പുതിയ പരിമിതികൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു എന്ന തിരിച്ചറിവിലേക്കാണ് ഇത് നയിക്കുന്നത്. ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ മൂല്യങ്ങളും അവയുടെ വിപരീതങ്ങളും ഒരേസമയം നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന ബോധമാണ് കവിതയുടെ അടിസ്ഥാനം. അതുകൊണ്ട് ഇത് ഒരു സാമൂഹികവിമർശനകവിതയോ സ്ത്രീവാദകവിതയോ പരിസ്ഥിതികവിതയോ മാത്രമല്ല; ഇവയെല്ലാം ഒരേസമയം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, ഹാസ്യത്തിന്റെയും വേദനയുടെയും ഇടവേളയിൽ നിൽക്കുന്ന ഒരു സമകാലിക കാവ്യാനുഭവമാണ്.

മാതാപിതാക്കൾ മക്കൾക്കുവേണ്ടി സ്വപ്നം കാണുന്നതിൽ തെറ്റില്ലെങ്കിലും, ആ സ്വപ്നങ്ങൾ മക്കളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ അതിരുകളാകരുത്. മക്കൾ മാതാപിതാക്കളുടെ പൂർത്തിയാകാത്ത ജീവിതം ജീവിക്കേണ്ടവരല്ല; അവർക്ക് സ്വന്തം ജീവിതം കണ്ടെത്താനുള്ള ഇടം നൽകുകയാണ് രക്ഷാകർതൃത്വത്തിന്റെ യഥാർഥ ഉത്തരവാദിത്വം. (ജിബ്രാന്റെ വരികൾ ഓർക്കുന്നു.) അതേസമയം, സ്വാതന്ത്ര്യം മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതത്തെയും പൊതുലോകത്തെയും പരിഗണിക്കുന്ന ഉത്തരവാദിത്വമായി വളരുകയും വേണം. ഈ രണ്ടു തിരിച്ചറിവുകൾക്കിടയിലാണ് കവിത നിലകൊള്ളുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് അവസാനദൃശ്യം ഏറെ അർഥവത്താകുന്നത്.

ഒരിക്കൽ മക്കളുടെ കൈപിടിച്ച് ലോകം കാണിച്ചുകൊടുത്തവർ ഇന്ന് മക്കൾ നയിക്കുന്ന ലോകത്തിൽ വാനിൽ മുറുകെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. അവരുടെ പഴയ സ്വപ്നങ്ങൾ പിന്നിലേക്ക് പറന്നുപോകുന്നു. ഇതൊരു സമ്പൂർണ പരാജയമാണോ, അതോ അടുത്ത തലമുറയ്ക്ക് സ്വന്തം വഴി തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ കിട്ടിയ ഇടത്തിന്റെ അടയാളമാണോ എന്നതിന് കവിത ഉത്തരം പറയുന്നില്ല. ആ അനിശ്ചിതത്വത്തിലാണ് അതിന്റെ സൗന്ദര്യം. ചില സ്വപ്നങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടേണ്ടിവരും, ചിലത് മറ്റൊരാളുടേതായി മാറും, ചിലത് ഒരിക്കലും സാക്ഷാത്കരിക്കപ്പെടുകയുമില്ല. എങ്കിലും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ തുടർച്ച നിലനിൽക്കുന്നത് ഈ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾക്കിടയിലാണ്. ചിരിച്ചുതുടങ്ങുന്ന കവിത അവസാനിക്കുമ്പോൾ വായനക്കാരന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു നൊമ്പരം ശേഷിക്കുന്നു. സ്വന്തം ജീവിതം ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം അടുത്ത തലമുറയ്ക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കുമ്പോൾ, നഷ്ടപ്പെട്ട സ്വന്തം ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് നിശ്ശബ്ദമായി ഓർക്കുന്ന ഒരു തലമുറയുടെ നൊമ്പരമാണത്. വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ മനുഷ്യരെ ഇണക്കുന്നു എന്ന വിശ്വാസത്തിൽനിന്ന് ഓരോ മനുഷ്യനും മറ്റൊരാളുടെ സ്വപ്നങ്ങളിൽനിന്ന് സ്വതന്ത്രനാകണം എന്ന തിരിച്ചറിവിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് ‘വൈരുദ്ധ്യകുമാർ’.

വൈരുദ്ധ്യകുമാർ
കവി : പി. എ. നാസിമുദ്ദീൻ
പ്രസിദ്ധീകരണം : മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്, നവംബർ 2026

താജ്‌മൻസൂർ ടി.

റിട്ട. പ്രിൻസിപ്പൽ, WOHSS പിണങ്ങോട്, വയനാട്. മുൻ ഹയർ സെക്കണ്ടറി ജില്ലാ കോർഡിനേറ്റർ, വയനാട്. ’മഴ വന്നുപോയതും മരം നിന്നു പെയ്തതും‘ എന്ന പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.