ദമിതസത്യം മുഴങ്ങുന്നു!

പി.എഫ്. മാത്യൂസിന്റെ ‘മുഴക്കം’ എന്ന കഥയില്‍ എന്താണ് മുഴങ്ങുന്നത് ?

പനി പിടിച്ചു വിറയ്ക്കുന്ന അവസ്ഥയില്‍ കാണുന്ന പാതിസ്വപ്നം പോലെ ഒരു കഥയാണിത്. അതുകൊണ്ട് കഥയിലെ സ്വപ്നസന്ദര്‍ഭത്തെ കുറിച്ചു പറഞ്ഞുകൊണ്ടു തുടങ്ങാം.

കഥയില്‍ നിന്നുള്ള വരികള്‍.-

”ശവങ്ങളും അസ്ഥികൂടങ്ങളും അടുക്കിവെച്ച വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞിഴയുന്ന നെടുനീളന്‍ തുരങ്കത്തില്‍പ്പെട്ടുപോയ സ്വപ്നമാണ് ഷീലയെ ഉണര്‍ത്തിയത്. സ്വപ്നത്തെക്കാളുപരി അവള്‍ അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഖനിയിലെ മുഴക്കമാണ് അവളെ പിടിച്ചുലച്ചത്. മണ്ണിനടിയില്‍ നിന്നുയര്‍ന്ന ആ വിറയാര്‍ന്ന മുഴക്കം ആന്തരാവയവങ്ങളിലേക്കു പോലും പടരുന്നതുപോലെ തോന്നിയിരുന്നു.”

പപ്പ ഏഴെട്ടു വര്‍ഷത്തിനു ശേഷം തിരിച്ചെത്തുന്ന ദിവസം രാത്രിയില്‍ സ്വപ്നമായി ഷീല കാണുന്നതെന്താണ്?

അവളുടെ സ്വപ്നം കഥയിലെ വിവിധ സൂചകങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഷീലയുടെ പപ്പ ഏതോ നിഗൂഢമായ
ലോകത്തിലെ ഒരു മനുഷ്യനായിരുന്നു. രഹസ്യങ്ങള്‍ കൊണ്ടു മൂടിയവന്‍. ദുഃഖം അടിച്ചമര്‍ത്തുന്നവന്‍. പപ്പയെ തനിക്കറിയില്ലെന്ന് ഷീല മനസ്സിലാക്കുന്നു. പപ്പയുടെ മാനസികസാന്നിദ്ധ്യം ഒരിക്കലും അവള്‍ അനുഭവിച്ചിട്ടില്ല. ഷീല പപ്പയെ അറിയുന്നില്ലെങ്കിലും അയാളെ സ്‌നേഹിക്കുന്നുണ്ട്. എല്ലാവരും പപ്പമാരെ സ്‌നേഹിക്കുന്നതു കൊണ്ട് ഷീലയും സ്‌നേഹിക്കുന്നു എന്ന രീതിയില്‍ ഔപചാരികമായ സ്‌നേഹമാണതെന്നു തോന്നും. ഷീലയുടെ സ്വപ്നം പപ്പയെ അറിയാനുള്ള അവളുടെ മനസ്സിന്റെ ശ്രമത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. താന്‍ പപ്പയെ മനസ്സിലാക്കിയിട്ടില്ലെന്ന സത്യത്തിനെതിരെ ഷീലയുടെ മനസ്സ് പോരാടുന്നു. അവള്‍ കണ്ടെത്തുന്നത് ശകലങ്ങള്‍ മാത്രമാണ്.

അടുക്കിവച്ചിരിക്കുന്ന അസ്ഥികൂടങ്ങളുടെയും തുരങ്കങ്ങളുടെയും സ്വപ്നം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് അവളുടെ പപ്പയെ കുറിച്ചുള്ള സന്ദേഹങ്ങളെയാണ്. മുന്‍കാല കുറ്റകൃത്യങ്ങളോ വേദനാജനകമായ ഓര്‍മ്മകളോ അയാളെ വേട്ടയാടുന്നുണ്ടെന്ന് ഷീലയുടെ ഉപബോധമനസ്സ് അവളോടു പറയുന്നു. പപ്പ എന്തോ മറച്ചുവെക്കുന്നതായി ഷീലക്കു തോന്നുന്നുണ്ട്. പപ്പയുടെ പൂര്‍വ്വകാലവും ഇപ്പോഴത്തെ പ്രവൃത്തികളും ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കാന്‍ അവളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നുണ്ടാകണം. തന്റെ ഉള്ളിലെവിടെയോ ഊറിക്കൂടുന്ന വിചാരങ്ങളും ഉല്‍ക്കണ്ഠകളും സ്വപ്നമായി അവള്‍ കാണുന്നു. ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരുടെ ലോകത്ത് തന്റെ പപ്പ ഒരിക്കലും പൂര്‍ണ്ണമായി സന്നിഹിതനായിരുന്നില്ലെന്ന തിരിച്ചറിവു കൂടിയാണത്.

ജീവിതത്തിന്റെ പതിവുതാളങ്ങളില്‍ നിന്നും അകന്ന് വൈകാരികമായി ഒറ്റപ്പെട്ട അവസ്ഥയിലാണ് ഷീലയുടെ പപ്പ ജീവിക്കുന്നത്. ഐസ് ഫാക്ടറിയുടെ ബേസ്‌മെന്റില്‍ ജോലി ചെയ്ത് ഇരുട്ടില്‍ ചെലവഴിച്ച വര്‍ഷങ്ങള്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ മാറ്റിപ്പണിതിരിക്കണം. ആ ജീവിതം അയാളെ ഇരുട്ടിന്റെ കൂട്ടുകാരനാക്കി. ഏകാന്തതയില്‍ ജീവിക്കുന്നവര്‍ക്ക്, ദീര്‍ഘകാല തടവുകാര്‍ക്കും ഭൂഗര്‍ഭതൊഴിലാളികള്‍ക്കും മറ്റും, പലപ്പോഴും ഫോട്ടോഫോബിയയും സര്‍ക്കാഡിയന്‍ റിഥം ഡിസോര്‍ഡേഴ്സും ഉണ്ടാകുന്നു. സ്വയം ചുമത്തിയ ശിക്ഷ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഷീലയുടെ പപ്പ ഇരുട്ടില്‍ കഴിയാന്‍ തീരുമാനിക്കുന്നത്. അയാള്‍ എപ്പോഴും ഇരുട്ടിലേക്ക് ആകര്‍ഷിക്കപ്പെട്ടു കൊണ്ടിരുന്നു. ജീവിതം, സമൂഹം, കുടുംബം, യാഥാര്‍ത്ഥ്യം എന്നിവയുടെ സദൃശരൂപകമായി, അയാള്‍ പുണരുന്ന ഇരുട്ടിന് എതിരെയെന്നോണമാണ് കഥയില്‍ വെളിച്ചം രേഖപ്പെടുന്നത്. വെളിച്ചത്തിന്റെ നിരാസം ജീവിതത്തില്‍ നിന്നും സത്യത്തില്‍ നിന്നും പിന്‍വാങ്ങി നില്‍ക്കാനുള്ള പപ്പയുടെ മാനസികതാല്‍പ്പര്യങ്ങളുടെ സൂചനയുമാകാം. പപ്പ വെളിച്ചത്തെ ഒഴിവാക്കുന്നത് സ്വയം നേരിടാന്‍ തയ്യാറാകാത്തതിന്റെ തെളിവുമാണ്.

പാരീസിലെ ശ്മശാനഗുഹകള്‍ പോലെ ഭൂഗര്‍ഭത്തില്‍ ഒരു മുറി നിര്‍മ്മിക്കാനാണ് പപ്പ ആഗ്രഹിച്ചത്. ഒരു കാറ്റകോം നിര്‍മ്മിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം മരണത്തോടുള്ള ആകര്‍ഷണത്തിന്റെ സൂചനയാണ്. മരിച്ചവരുടെ ഇടയില്‍ ആയിരിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തെയോ കുറ്റബോധത്തെയോ അതു സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അയാള്‍ മരണത്തോട് ആഭിമുഖ്യം കാണിക്കുന്നതു പോലെ നമുക്കു തോന്നുന്നു. ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോള്‍ പോലും ഷീലയുടെ പപ്പ മരിച്ച മനുഷ്യനെപ്പോലെയാണ്. മരണത്തിനു മുമ്പ് സ്വയം കുഴിച്ചിട്ട ഒരു മനുഷ്യന്‍. കോലാറില്‍ നിന്നും വന്ന് പപ്പയെ കണ്ട് കെട്ടിപ്പിടിച്ചു പൊട്ടിക്കരഞ്ഞ് തിരിച്ചു പോകുന്ന പപ്പയുടെ അനുജന്‍ അവിടെച്ചെന്ന് ചേട്ടന്‍ മരിച്ചുപോയെന്നു പറഞ്ഞു കരയുന്നതും മുടി അടക്കം ചെയ്തു സംസ്‌കരിക്കുന്നതും കൂടി മറ്റെന്താണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്?

സ്വയം ഒഴിവാകുന്ന പപ്പ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരുടെ ലോകത്തില്‍ നിന്ന് വൈകാരികമായി വേര്‍പിരിഞ്ഞിരുന്നുവെന്നാണ് കാണിക്കുന്നത്. ശാരീരികമായി അപ്രത്യക്ഷനാകുന്നതിനും എത്രയോ മുന്നേ തന്നെ അദ്ദേഹം വേര്‍പിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. സുരക്ഷിതത്വത്തിനായി മണ്ണിനടിയിലേക്ക് പിന്‍വാങ്ങാന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന കാഫ്കയുടെ The Burrow എന്ന കൃതിയിലെ കഥാപാത്രവുമായി ഷീലയുടെ പപ്പയെ താരതമ്യം ചെയ്യുക. നിശബ്ദനും നിശ്ചലനും. തണുത്തപ്രകൃതം. അയാള്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചിരുന്ന ഫാക്ടറിയിലെ ഐസ്‌കട്ടകള്‍ പോലെ. കുടുംബ ഡോക്ടര്‍ സ്ഥിരീകരിക്കുന്നതു പോലെ അദ്ദേഹം ഭ്രാന്തനല്ലെങ്കിലും, ഓര്‍മ്മകള്‍ വറ്റിയിട്ടില്ലെങ്കിലും തന്റെ മാത്രമായ ഒരു അടഞ്ഞ ലോകത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ജീവിക്കുന്നത്. സ്വയം അടിച്ചമര്‍ത്തുന്തോറും ഭയവും കുറ്റബോധവും അയാളില്‍ വളരുന്നു. അയാള്‍ക്കു മനസ്സിലാകാന്‍ കഴിയാത്തതാണത്.

ഭൂതകാലത്തെ നേരിടുന്നതിനു പകരം ജീവിതത്തില്‍ നിന്നു പിന്‍വാങ്ങുന്ന വ്യക്തികള്‍ തങ്ങളിലെ ആഘാതത്തെ മറ്റു പലരിലേക്കു പല രൂപങ്ങളില്‍ പകര്‍ത്തുന്നു. പ്രകടിപ്പിക്കാത്ത ആഘാതം പാരമ്പര്യമായി പകരുന്നു. പപ്പയുടെ നിശബ്ദത അദ്ദേഹത്തിനു സ്വയംസംരക്ഷണമാണ്. പക്ഷേ അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തെ അനന്തരഫലങ്ങളില്‍ കുടുക്കിയിടുന്നു. ഷീല സ്വപ്നത്തില്‍ കാണുന്ന വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ തുരങ്കങ്ങള്‍ പപ്പയുടെ ഉപബോധമനസ്സിനെയാകണം കുറിക്കുന്നത്. ശവങ്ങള്‍ മരണത്തെ ഓര്‍മ്മിപ്പിക്കും. അസ്ഥികൂടങ്ങള്‍ കുഴിച്ചിട്ട രഹസ്യങ്ങളാകാം. ഷീല സ്വപ്നത്തില്‍ കേള്‍ക്കുന്ന മുഴക്കം ശൂന്യതയുടെയും അടിച്ചമര്‍ത്തപ്പെട്ട ദുഃഖത്തിന്റെയും സുചനകളാകണം. ആ പൊള്ളയായ ശബ്ദം അസ്തിത്വപരമായ ശൂന്യതയുടെയും ഭൂതകാലത്തില്‍ നിന്നുള്ള വിച്ഛേദനത്തിന്റെയും മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സത്യങ്ങളാല്‍ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട പ്രശ്‌നലോകങ്ങളുടെയും പ്രതീകമാണ്. അയാളില്‍ നിന്നും വിട്ടുപോകാന്‍ വിസമ്മതിക്കുന്ന ഭൂതകാലം ആവിഷ്‌കൃതമാകുന്ന രീതി പ്രതീകാത്മകമാകുന്നു.

എട്ടുവര്‍ഷത്തിനുശേഷം ഒന്നും സംഭവിക്കാത്തതുപോലെ പപ്പ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിവരുന്നു. ക്ഷമാപണമില്ല, വിശദീകരണങ്ങളില്ല, ഓര്‍മ്മവിടവുകളില്ല, വെറും നിശബ്ദത. അദ്ദേഹം എവിടെയായിരുന്നു? അദ്ദേഹത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവ് ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അത് സഹിക്കപ്പെടുന്നു. ഇപ്പോഴും കുടുംബത്തിന് സമാധാനം ലഭിക്കുന്നില്ല. എല്ലാം നിഗൂഢമാകുന്നു. ഷീലയുടെ അമ്മയുടെ വാക്കുകള്‍ അയാളുടെ തിരിച്ചുവരവില്‍ നിന്നും രക്ഷപ്പെടാന്‍ വെമ്പുന്നതാണ്. ഷീലയുടെ പപ്പ പകര്‍ന്ന ഇരുട്ടിനെ നേരിടാന്‍ അവളുടെ അമ്മയ്ക്കു കഴിഞ്ഞില്ല. അമ്മ വൈകാരികമായി അയാളെ ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. അമ്മയുടെ അവഗണന സൂക്ഷ്മവും ആഴമേറിയതുമാണ്. അവള്‍ വൈകാരികമായി അകലം സൂക്ഷിക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ തിരിച്ചുവരവിനോടുള്ള അന്തിമവും അസ്വസ്ഥവുമായ പ്രതികരണത്തിലും അത് സ്വയം വെളിപ്പെടുന്നു. നിരവധി നിമിഷങ്ങളില്‍ ഇത് കഥയില്‍ എടുത്തുകാണിക്കുന്നുണ്ട്.

പപ്പ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിവരുമ്പോള്‍ അമ്മയുടെ കണ്ണുകളില്‍ ആകാംക്ഷയോ ആശ്വാസമോ വാത്സല്യമോ ഇല്ല. ഹോട്ടലില്‍ കയറിയ കാര്യം പറയുമ്പോള്‍ കണ്ണുകള്‍ കലങ്ങുന്നു. അവള്‍ അവനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യാന്‍ തിരക്കുകൂട്ടുന്നില്ല. പകരം അവന്റെ സാന്നിദ്ധ്യത്തില്‍ അസ്വസ്ഥയാകുന്നു. അവനോടൊപ്പം ഒരേ മുറിയില്‍ ഉറങ്ങാന്‍ അവള്‍ സന്നദ്ധയല്ല. അവള്‍ സാദ്ധ്യമായ നീരസമോ ദുഃഖമോ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. ഷീലയോട് അമ്മ അപേക്ഷിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ് – ‘ അതിനെ എങ്ങനേങ്കിലും ഒഴിവാക്കാനാകുമോ?’. -‘അത്’ എന്ന വാക്ക് അവനെ മനുഷ്യനല്ലാതാക്കുകയോ മനുഷ്യത്വരഹിതനാക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു. പപ്പയെ ഒരു വസ്തുവായി, അനാവശ്യ സാന്നിദ്ധ്യമായി ചുരുക്കുന്നു. അവള്‍ അവനെ ഇനി ഒരു വ്യക്തിയായിട്ടല്ല, മറിച്ച്, ഒരു ഭാരമായി അല്ലെങ്കില്‍ ഭൂതകാലത്തിന്റെ വേട്ടയാടുന്ന അവശിഷ്ടമായി കാണുന്നു. പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത ‘അത്’ ഉച്ചരിക്കപ്പെടാത്തതിന്റെ രൂപകമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. അമ്മയുടെ അവഗണന വെറും നിസ്സംഗതയല്ലെന്നു തീര്‍ച്ച! മറിച്ച്, അത് ഒരുതരം മായ്ക്കലാണ് – പപ്പ എപ്പോഴും സ്വന്തം വീട്ടില്‍ ഒരു പ്രേതമായിരുന്നു. ഇപ്പോള്‍, പുറപ്പെട്ടു പോയ ആള്‍ മടങ്ങിവരുമ്പോള്‍ അവനെ ഒഴിവാക്കാന്‍ ഷീലയുടെ അമ്മ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. വായനക്കാരനെ ഏറെ അസ്വസ്ഥമാക്കുന്ന കഥാസന്ദര്‍ഭമാണിത്.

ഭക്ഷണം കഴിക്കാതിരിക്കുന്നതും ഉറങ്ങാതിരിക്കുന്നതും വെളിച്ചത്തെ ഭയപ്പെടുന്നതും – ഇങ്ങനെ പല രൂപങ്ങളില്‍ പ്രകടിതമാകുന്ന പപ്പയുടെ വേര്‍പിരിയലിന്റെയും വിഘടനത്തിന്റെയും സ്വഭാവം നഷ്ടത്തില്‍ നിന്നോ (അനിതയുടെ മരണം അതിനു കാരണമാകുന്നുണ്ടോ?) കുറ്റബോധത്തില്‍ നിന്നോ ഉടലെടുത്തതാകാം. കഥയുടെ തുടക്കത്തില്‍ പോലീസ് സ്റ്റേഷനില്‍ നിന്നിറങ്ങിയ പപ്പ പിന്നിലേക്കു തിരിഞ്ഞ് ”അനിത വന്നില്ല” എന്നു പറയുന്നുണ്ട്. ഷീലയ്ക്ക് അനിതയെ അറിയില്ല. പിന്നീട്, അനിത ആരാണെന്ന് ഷീല അമ്മയോട് ചോദിക്കുന്നുണ്ട്. ”അനിതയുമായി വലിയ കൂട്ടൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല… അവളുടെ അനിയത്തി അമേലിയോടായിരുന്നു അടുപ്പം. ..അതൊക്കെ വളരെ പണ്ടായിരുന്നു….. കല്‍ക്കത്തയിലാണെന്നാ കേട്ടിരിക്കണേ…. അവളിലൊരാള് മരിച്ചതായിട്ടറിയാം… അനിതയാണോന്നാ സംശയം.” മരിച്ചയാളെയാണോ പപ്പ അന്വേഷിക്കുന്നത് എന്ന സന്ദേഹം ഷീലയ്ക്കുണ്ടാകുന്നുണ്ട്. കുഴിച്ചിടപ്പെട്ട ഒരു സത്യത്തെ അനിത പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നുണ്ടോ? ആഘാതകരമോ ലജ്ജാകരമോ സാമൂഹികമായി അസ്വീകാര്യമോ ആയ ഒന്ന്. അവളുടെ അഭാവം സജീവമായിരിക്കുന്നു. എന്നാല്‍, അനിതയുടെ അസാന്നിദ്ധ്യത്തിലൂടെ ഉല്‍പ്പാദിപ്പിക്കുന്ന അര്‍ത്ഥം അസ്ഥിരമായതാണ്. അവളുടെ അഭാവം മാത്രം ഒരു വലിയ സാന്നിദ്ധ്യമായി കഥയില്‍ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു. അനിതയുടെ പേരിനോടുള്ള ഷീലയുടെ അമ്മയുടെ താല്‍പ്പര്യരഹിതമായ പ്രതികരണം വേദനയുടെയോ രഹസ്യത്തിന്റെയോ വിശ്വാസവഞ്ചനയുടെയോ ചരിത്രത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ടാകാം. അവ്യക്തത കാരണം അനിത ഒരു കഥാപാത്രമായിട്ടല്ല, ഒരു രൂപകമായിട്ടാണ് പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നത്. സംസ്‌കരിക്കപ്പെട്ട ഭൂതകാലമായി അനിത.

പപ്പയെ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ഷീലയുടെ അന്വേഷണം ഛിന്നഭിന്നമായ പുരുഷചരിത്രങ്ങളെ കൂട്ടിച്ചേര്‍ക്കുന്നതിലെ സ്ത്രീകളുടെ പ്രവര്‍ത്തനത്തെ അടിവരയിടുന്നുണ്ടാകണം. കഥ കൃത്യമായ ഉത്തരങ്ങള്‍ നല്‍കുന്നില്ല. കൃത്യത കഥയ്ക്കു വേണ്ട ‘ഗുണ’വുമല്ല. ഈ കഥ പല പാളികളില്‍ മനുഷ്യമനസ്സിന്റെ നിഗൂഢതയെ ആവാഹിക്കുന്നു. സാധാരണയുക്തി കൊണ്ട് അറിയാന്‍ കഴിയാത്ത കാര്യങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. യാഥാര്‍ത്ഥ്യവും സ്വപ്നവും ഇടകലരുന്നു. വേര്‍പിരിഞ്ഞ യാഥാര്‍ത്ഥ്യം, അസ്തിത്വത്തിന്റെ നിഗൂഢത, അവ്യക്തമായ ഓര്‍മ്മകള്‍, സ്വപ്നതുല്യമായ രംഗങ്ങള്‍, വിച്ഛേദിക്കപ്പെടുന്ന സംസാരം, ഓര്‍മ്മ, ധാരണ, യാഥാര്‍ത്ഥ്യം എന്നിവക്കിടയിലെ അതിരുകള്‍ മങ്ങുമ്പോള്‍ കഥയുടെ അവ്യക്തതയും സന്ദിഗ്ദ്ധനിലയും ഒന്നിലധികം പാളികളിലേക്കു വായനകളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. ജീവിക്കാനല്ലാതെ തിരിച്ചുവന്ന ഒരാള്‍. ഉത്തരങ്ങള്‍ നല്‍കാത്ത അയാളുടെ ജീവിതകഥ ശൂന്യത മാത്രം അവശേഷിപ്പിക്കുന്നു – ഷീല അനുഭവിക്കുന്നതു പോലെ ഒരു പൊള്ളയായ ശബ്ദം.

മനുഷ്യ മനസ്സിന്റെ നിഗൂഢമായ അഭിവാഞ്ഛകളിലേക്കും അടിത്തട്ടില്‍ തളം കെട്ടി കിടക്കുന്ന പാപബോധങ്ങളിലേക്കും മാത്യൂസിന്റെ കഥനകല വീണ്ടും വീണ്ടും തുറക്കുന്നു. ഭൂതകാലം ഒഴിയാബാധയായി പിന്തുടരുന്നവരെ ഈ കഥയിലും നാം പരിചയപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യമനസ്സ് ഒരു പ്രഹേളികയാണെന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും പറയാന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന പി എഫ് മാത്യൂസിന്റെ കഥനകല അതു തന്നെ ഇവിടെയും നിര്‍വ്വഹിക്കുന്നു. നിഗൂഢതയും സന്ദേഹങ്ങളൂം ഭയവും വിഭ്രാന്തിയും കൂടിക്കുഴയുന്ന അന്തരീക്ഷസൃഷ്ടിയിലൂടെ ഈ കഥയിലും മാത്യൂസിന്റെ യത്‌നം വിജയകരമാകുന്നു.

മുഴക്കം
രചന : പി.എഫ്.മാത്യൂസ്
പ്രസാധനം : മാതൃഭൂമി ബുക്‌സ്
വില : 190